Mae ein hysbytai yn brysur IAWN. Os nad yw'n argyfwng, ewch i'n tudalen cyngor ar ofal brys
Mae norofeirws yn cylchredeg. Ewch i'n tudalen cyngor norofeirws

Mae'r gaeaf yn dod - felly mae'r ffliw hefyd! Ewch i'n tudalen cyngor ar y ffliw 

Gwddf tost? Bydd y fferyllydd yn eich gweld chi nawr

pharmacist.JPG

Ydych chi'n meddwl bod angen presgripsiwn arnoch chi? Cyn ffonio am apwyntiad meddyg teulu, edrychwch ar y 22 fferyllydd yn Abertawe a Castell-nedd Port Talbot a all nawr roi gwrthfiotigau i chi ar gyfer dolur gwddf a achosir gan haint bacteriol.

Mae'r fferyllfeydd (a restrir isod) yn cynnig prawf swab wrth i chi aros sy'n penderfynu ar unwaith a yw haint strep yn achosi eich dolur gwddf. Os ydyw, gallant roi gwrthfiotigau ichi yn y fan a'r lle.

Os nad ydyw, yna ni fydd gwrthfiotigau yn helpu, a chynigir paracetamol neu ibuprofen i chi yn lle.

Y 22 fferyllfa yw'r cyntaf yn ardal Bwrdd Iechyd Prifysgol Bae Abertawe i gynnig y gwasanaeth newydd o 1 Rhagfyr, ond bydd mwy yn ymuno yn ystod y misoedd canlynol. Mae'r gwasanaeth am ddim ac nid oes angen apwyntiad.

Mae'r fferyllwyr wedi cael hyfforddiant ychwanegol i gynnig y gwasanaeth newydd, sydd wedi'i gynllunio i'w gwneud hi'n haws i bobl gael gofal cyflym ac effeithiol ar gyfer cyflwr cyffredin, ond anghyfforddus iawn. Mae hefyd yn golygu y gellir treulio amser meddygon teulu a dreuliwyd yn gweld cleifion â dolur gwddf bob dydd gyda chleifion eraill - a allai fod ag anghenion iechyd mwy cymhleth - yn lle.

sore throat.JPG

A budd pwysig arall yw ei fod yn atal rhagnodi gwrthfiotigau yn ddiangen. Nid oes gan feddygon teulu fynediad at brofion ar unwaith, felly yn draddodiadol maent wedi rhagnodi gwrthfiotigau yn seiliedig ar symptomau yn unig, yn hytrach na gwirio'r math o nam sy'n ei achosi.

Mae hyn wedi golygu bod dolur gwddf a achoswyd gan firysau, yn hytrach na bacteria, wedi cael eu trin yn amhriodol â gwrthfiotigau. Nid yn unig y mae hyn yn ddibwrpas - gan nad yw gwrthfiotigau'n gweithio yn erbyn firysau - ond mae'n cynyddu'r broblem ddifrifol ledled y byd o wrthsefyll gwrthfiotigau, lle mae gor-ddefnyddio gwrthfiotigau yn golygu bod mwy a mwy yn colli'r gallu i ymladd heintiau.

Nid yw cymryd gwrthfiotigau nad oes eu hangen arnoch yn dda i chi yn gyffredinol chwaith, oherwydd gallant arwain at stumogau cynhyrfu oherwydd bod y fflora iach yn eich perfedd yn cael eu heffeithio ganddynt.

Disgwylir i'r gwasanaeth newydd, o'r enw gwasanaeth Profi a Thrin Gwddf y Fferyllfa Gymunedol (STTT), fod o fudd i filoedd o gleifion y flwyddyn ar draws Abertawe a Chastell-nedd Port Talbot. Mae'n dilyn peilotiaid llwyddiannus mewn dwy ardal bwrdd iechyd arall yng Nghymru (Betsi Cadwaladr a Cwm Taf UHBs).

Dywedodd Umar Hussain, Fferyllydd Cynradd yn Fferyllfa Lloyds, Baglan:

“Gall y gwasanaeth newydd hwn arbed llawer o amser i gleifion. Efallai mai dim ond gyda'r nos neu ychydig ddyddiau'n ddiweddarach y bydd gan feddygfa apwyntiad am ddim, ond yma gallant gerdded i mewn ac efallai mai dim ond 10 i 20 munud y bydd angen iddynt aros.

“Rydyn ni'n cynghori pobl i ddod i'n gweld ni o fewn y 48 i 72 awr gyntaf ar ôl y symptomau.

“Dim ond 10 munud y mae’r broses ymgynghori gyfan yn ei gymryd, ac mae hynny’n cynnwys inni ofyn cwestiynau, cynnal prawf swab os oes angen a rhoi cyngor ar sut i drin y dolur gwddf, gan gynnwys meddyginiaeth os oes angen.

“Nid oes rhaid i gleifion gymryd meddyginiaeth, ond os penderfynant wneud hynny, gallwn naill ai ragnodi gwrthfiotig - yn union fel y byddai meddyg teulu - lle bo angen, neu awgrymu meddyginiaethau eraill sydd ar gael yn y fferyllfa.”

Ledled Cymru, mae dolur gwddf yn cyfrif am oddeutu 180,000 o ymgynghoriadau â meddygon teulu bob blwyddyn. Mae'r mwyafrif yn ganlyniad i firysau, ac yn gwella ar eu pennau eu hunain. Yn yr ardaloedd peilot lle mae STTT wedi cael ei dreialu, dim ond 20% o achosion oedd angen gwrthfiotigau gan y fferyllwyr cymunedol, ac yna cawsant eu rhoi.

Mae'r fferyllwyr wedi'u hyfforddi i godi heintiau mwy difrifol hefyd, a gallant atgyfeirio cleifion at feddygon teulu os oes angen.

Darperir hyfforddiant gan Addysg Iechyd a Gwella Cymru (HEIW). Mae'n hyfforddi 400 o fferyllwyr cymunedol i gymryd rhan yn y cynllun ledled Cymru.

Mae ymateb cleifion yn ardal dreial Cwm Taf wedi bod yn gadarnhaol iawn, gyda 99% o’r 310 o gleifion a roddodd adborth yn dweud y byddent yn dewis defnyddio eu fferyllfa dros eu meddygfa teulu pe bai ganddynt ddolur gwddf eto.

Mae'r gwasanaeth STTT cerdded i mewn newydd ar gael i bobl dros chwech oed, sy'n byw yng Nghymru ac wedi'u rhestru gyda meddyg teulu o Gymru. Mae'n wasanaeth rhad ac am ddim, ac nid oes angen archebu ymlaen llaw. Cynghorir eich meddyg teulu cyn pen 24 awr ar ôl defnyddio'r gwasanaeth fel bod eich cofnod meddygol yn cael ei ddiweddaru.

Mae'r gwasanaeth ar gael yn y fferyllfeydd cymunedol canlynol o 1 Rhagfyr:

Port Talbot:

Fferyllfa Lloyds, Siop 6 Morriston Road, Port Talbot, SA12 6TH

Fferyllfa Lloyds, Canolfan adnoddau Port Talbot, Moor Road, SA12 7BJ

Fferyllfa Well, 127 Ffordd yr Orsaf, Port Talbot, SA13 1NR

Williams & Wheeler Ltd, 56 Commercial Road, Taibach, SA13 1LG

Castell-nedd:

Y Fferyllfa Iechyd, 153 Windsor Road, Castell-nedd, SA11 1NU

Davies Chemist Ltd, The Quays, Briton Ferry, SA11 2FP

Fferyllfa Well, 130 London Road, Castell-nedd, SA11 1HF

D R Cecil Jones Ltd, Fferyllfa Bro Castell-nedd, Chain Road, Glynneath, SA11 5HP

Davies Chemist Ltd, Ynysfach Ave, Resolven, SA11 4LN

Abertawe:

Fferyllfa Lloyds, 62, Stryd Herbert, Pontardawe, SA8 4ED

Fferyllfa Lloyds, 4, Strawberry Place, Treforys, SA6 7AG

Fferyllfa Wel, 103 Woodfield Street, Treforys, SA6 8AS

Fferyllfa Kevin Thomas, 45 St Helens Road, Abertawe SA1 4BB

Fferyllfa Mountain View, 53, Mayhill Road, Abertawe, SA1 6TD

Fferyllfa Well, 147 Ravenhill Road, Abertawe, SA5 5AH

Fferyllfa Well, The Beacon Center, Abertawe, SA1 8QY

Fferyllfa Well, 5 Dilwyn Road, Sketty, Abertawe, SA2 9AQ

Cemegydd Boots, Uned 5, Parc Manwerthu Morfa, Abertawe, SA1 7BP

Fferyllfa Lloyds, 5-6 Canolfan Siopa Gorseinon, Abertawe, SA4 4DJ

Fferyllfa Lloyds, 5 St Teilo Street, Pontardulais, SA4 8TH

Fferyllfa Well, 63 Alexander Road, Abertawe, SA4 4NU

Fferyllfa Well, Mill Street, Gowerton, SA4 3ED