Fy enw i yw Sue Morgan, ac rwy’n un o’r ymgynghorwyr meddygaeth liniarol yma ym Mae Abertawe.
Mae meddwl am geisio dadebru yn rhywbeth rydyn ni’n aml yn cilio oddi wrtho nes ein bod ni’n sâl, neu nes bod rhywun sy’n agos atom ni’n ddifrifol wael. Efallai y byddwn yn clywed termau fel CPR a DNACPR neu ddigon sâl i farw. Ond beth mae hyn i gyd yn ei olygu?
Mae camddealltwriaeth yn aml ynghylch CPR (dadebru cardio-pwlmonaidd), DNACPR (Peidiwch â cheisio CPR) a chaniatáu marwolaeth naturiol. Yn aml gall y camddealltwriaethau hyn achosi trallod i gleifion a theuluoedd, yn enwedig wrth gael eu trafod yn weddol fuan cyn i anwylyd farw. Yn ogystal â thynnu sylw oddi ar y sgyrsiau pwysig y gallai cleifion a’u hanwyliaid fod eisiau eu cael (fel, diolch, maddau i mi; rwy’n maddau i chi ac rwy’n eich caru chi), mae’r rhai sy’n cael eu gadael ar ôl yn aml yn teimlo’n euog na wnaethant y dewis iawn i’w hanwyliaid.
Mae polisi Cymru Gyfan ar DNACPR sy’n arwain timau clinigol wrth feddwl am CPR a DNACPR neu ganiatáu marwolaeth naturiol. Mae'r llyfryn gwybodaeth i gleifion a'r cyhoedd o'r enw Rhannu a Chynnwys, yn gysylltiedig â'r polisi hwnnw. Rydym wedi ychwanegu'r wybodaeth o'r llyfryn hwnnw, ac o adnoddau gwybodaeth cleifion eraill, isod i helpu pawb sy'n byw ym Mae Abertawe i ddeall y pethau sylfaenol am CPR/DNACPR yn barod ar gyfer pan fydd angen i chi gael y sgyrsiau hynny.
Y camddealltwriaeth mwyaf cyffredin yw:
Disgrifir y rhain, a chamddealltwriaethau eraill, yn y wybodaeth, a gobeithiwn y bydd yn helpu i egluro rhai o’r camddealltwriaethau cyffredin pan ddaw’n fater o benderfyniadau ynghylch a ddylid ceisio CPR, neu os yw penderfyniad i beidio â cheisio CPR (DNACPR) yn well i chi neu’ch anwylyd.
Os gallwn, mae'n well siarad am yr hyn sy'n bwysig i chi yn gynnar, cyn ei fod yn hollbwysig a chyn bod angen gwneud penderfyniad ar frys.
Wrth gwrs, mae hyn yn wir am y triniaethau y gellir eu cynnig i chi cyn i'ch calon a'ch anadlu ddod i ben, yn ogystal â'r driniaeth y gellir ei chynnig ar ôl stop y galon ac anadlu (hynny yw CPR).
Er mwyn helpu eich tîm clinigol i wneud y penderfyniadau triniaeth cywir i chi mae'n hanfodol eu bod yn gwybod beth sy'n bwysig i chi. Mae hefyd yn bwysig eich bod chi'n gwybod sut olwg allai fod ar y dyfodol; pa mor ddefnyddiol y gallai opsiynau triniaeth fod; beth yw anfanteision posibl yr opsiynau triniaeth. Rhyngoch chi a'ch tîm clinigol gallwch wedyn weithio allan pa driniaethau sy'n cyd-fynd â'r hyn sy'n bwysig i chi a pha driniaethau a allai fynd yn groes i'r hyn sy'n bwysig i chi.
Mae siarad am hyn yn gynnar, pan fyddwch yn dal yn gallu dweud wrthym beth sy'n bwysig i chi yn ddelfrydol. Rydym yn aml yn meddwl ei bod yn rhy gynnar i drafod y pethau hyn, ac yna mae'n dod yn rhy hwyr i.
Os oes unrhyw beth yn y wybodaeth hon yr hoffech wybod mwy amdano, gofynnwch i'ch tîm clinigol. Maent yno i'ch helpu i ddeall beth yw'r opsiynau i chi, ac a ydych am dderbyn y triniaethau a gynigir ai peidio.
Rydym yn croesawu gohebiaeth a galwadau ffôn yn y Gymraeg neu'r Saesneg. Atebir gohebiaeth Gymraeg yn y Gymraeg, ac ni fydd hyn yn arwain at oedi.