Mae gwasanaethau sy’n darparu gofal i gleifion wrth galon y GIG, ond heb yr adeiladau i’w cartrefu ni fyddent yn gallu gweithredu.
Mae'r cyfrifoldeb enfawr hwnnw ar y timau cynllunio cyfalaf ac ystadau sy'n gorfod cydbwyso gwaith cynnal a chadw arferol ac ôl-groniad gyda buddsoddiad yn y dyfodol.
Dyna pam rydym yn codi ymwybyddiaeth o’u gwaith ac yn ei ddathlu drwy gydol mis Mawrth a mis Ebrill, gan amlygu’r rhan anweledig i raddau helaeth ond hollbwysig y maent yn ei chwarae.
“Mae gennym ni dros 100 o wasanaethau clinigol gwahanol mewn tua 250,000 metr sgwâr o safleoedd,” meddai Mark Parsons, Cyfarwyddwr Cynorthwyol Cynllunio Cyfalaf Bwrdd Iechyd Prifysgol Bae Abertawe.
“Pe baech chi’n mynd lawr i Stadiwm Principality yfory mae hynny gyfwerth â 26.5 o gaeau, dim ond i roi’r maint o bethau i chi.
“Mae gennym ni ystâd sy'n heneiddio – mae 75% o'n hystad dros 30 oed. Mae gennym ni ôl-groniad sylweddol o waith cynnal a chadw a thrwy gyfalaf ac ystadau rydym yn rheoli hynny drwy raglenni cynnal a chadw, sy'n waith cynnal a chadw rheolaidd neu wedi'i gynllunio.
“Rydym hefyd yn delio â gwaith cynnal a chadw adweithiol ac mae gennym ni’r rhaglenni cyfalaf wedi’u cynllunio i adnewyddu ein hystâd, ac mae gennym ni gynlluniau ar gyfer adeiladau newydd o wahanol adrannau yn y dyfodol, felly digon yn digwydd o fewn cynllunio cyfalaf.”
Mae prosiectau diweddar a pharhaus yn cynnwys ond heb fod yn gyfyngedig i:
Ysbyty Treforys
Mae traean o'r to sy'n gorchuddio tua chwe ward yn Ysbyty Treforys wedi cael ei ddisodli dros y ddwy flynedd ddiwethaf, gyda mwy o waith wedi'i gynllunio.
Credyd: BIPBA
Ysbyty Singleton
Ysbyty Castell Nedd Port Talbot
Ysbyty Gorseinon
Ledled y bwrdd iechyd
Gan fod ysbytai yn rhedeg 24/7 a gwasanaethau dan bwysau, nid yw cau i lawr er mwyn i waith ddigwydd yn opsiwn fel arfer.
Dywedodd Mark fod darparu wardiau gwag, wardiau sbâr lle gellir adleoli gwasanaethau dros dro er mwyn i waith adeiladu neu gynnal a chadw ddigwydd, wedi bod yn hanfodol i gyflawni’r hyn sydd ganddynt a chanmolodd gydweithwyr gweithredol am eu gallu i symud wardiau a gwasanaethau o gwmpas.
“Pryd bynnag rydyn ni wedi cael y cyllid rydyn ni’n gwneud yr uchafswm y gallwn ni pan fydd gennym ni’r ward yn wag,” meddai.
O ran y dyfodol, mae gan y bwrdd iechyd Strategaeth Ystadau 10 mlynedd sy'n rhychwantu ehangder ei wasanaethau.
Mae llawer o ffocws ar hyn o bryd ar Adran Achosion Brys Ysbyty Treforys ac mae'r bwrdd iechyd yn siarad â Llywodraeth Cymru am fuddsoddiad tymor byr a hirdymor.
Y gobaith yw rhoi mesur dros dro ar waith yn fuan iawn a fydd yn rhoi rhywfaint o le i anadlu y mae mawr ei angen i leihau gorlenwi. Mae hwn yn debygol o fod yn adeilad modiwlaidd wedi'i leoli drws nesaf i'r adran. Mae cynigion hefyd yn cael eu datblygu ar gyfer cyfleuster newydd pwrpasol yn y dyfodol – yn amodol ar ganiatâd cynllunio a chyllid yn cael eu cytuno.
Ychwanegodd Mark: “Rydym yn gweithio law yn llaw ag ystadau ac mae llawer o’r prosiectau seilwaith y tu ôl i ddrysau a waliau nad yw’r cyhoedd a staff yn eu gweld.
“O ystyried yr holl heriau sydd gennym, rwy’n meddwl ein bod yn gwneud gwaith eithaf da rhwng ystadau a chyfalaf.”
Rydym yn croesawu gohebiaeth a galwadau ffôn yn y Gymraeg neu'r Saesneg. Atebir gohebiaeth Gymraeg yn y Gymraeg, ac ni fydd hyn yn arwain at oedi.