Mae gan brosiect ffordd o fyw y rysáit gywir i hybu iechyd a lles

Mae pobl yn Abertawe wedi cael y rysáit i helpu i wella eu hiechyd a'u lles fel rhan o gynllun ffordd o fyw newydd.

Mae Prosiect Ffordd Iach o Fyw Llwchwr yn darparu cefnogaeth leol i bobl sydd eisiau gwella eu hiechyd a'u lles.

Mae ar gael i unrhyw un 18 oed a hŷn sydd wedi cofrestru gyda meddygfeydd teulu o fewn Cydweithrediad Clwstwr Lleol Llwchwr (LCC), sy'n cwmpasu ardaloedd Gorseinon, Tre-gŵyr, Penclawdd a Phontarddulais yn y ddinas.

Yn y llun (o'r chwith i'r dde): Nick, Julie ac Alan a gymerodd ran yn y grŵp, gydag Emma Crocker, o SCVS.

Wedi'i ariannu gan y Cyngor Gwasanaeth Gwirfoddol Abertawe a'i redeg gan Gyngor Gwasanaeth Gwirfoddol Abertawe (SCVS), mae'r prosiect yn darparu tair cwrs - cwrs coginio a maeth, cwrs iechyd a lles a chwrs Lefel 1 Bwyd a Maeth Cymunedol.

Mae'r cyrsiau'n cwmpasu gwahanol elfennau i helpu i wella iechyd a lles, fel maeth, gweithgaredd corfforol ac ymarfer sgiliau coginio.

Gall cleifion sydd wedi cofrestru gyda meddygfa o fewn yr LCC gael eu hatgyfeirio at y prosiect gan staff y feddygfa a gwasanaethau gofal sylfaenol eraill neu gallant hunanatgyfeirio.

Mae'r cyrsiau eisoes wedi bod yn helpu pobl yn ardal Llwchwr, gan gynnwys sawl aelod o Grŵp Goroeswyr Strôc Tre-gŵyr.

I ddechrau, fe wnaethon nhw gymryd rhan yn y cwrs iechyd a lles, cyn penderfynu’n ddiweddarach gwblhau’r cwrs coginio a maeth hefyd.

Dywedodd Emma Crocker, Rheolwr Rhaglen Iechyd a Llesiant SCVS: “Yn ystod y cwrs iechyd a llesiant, fe wnaethon ni edrych ar weithgarwch corfforol, llesiant meddyliol, lleihau alcohol a mwy.

“Cymerodd pob person rywbeth o’r sesiynau ac yn ystod yr un olaf fe wnaethon ni edrych ar osod nodau ar gyfer y dyfodol.

“Siaradais â nhw am y cyrsiau eraill rydyn ni’n eu darparu, ac roedden nhw i gyd â diddordeb yn y cwrs coginio a maeth hefyd.

“Mae’r cwrs hwnnw’n ymwneud ag uwchsgilio a rhoi cynnig ar fwydydd newydd a dim ond ysbrydoli pobl i roi cynnig ar goginio. Rydyn ni eisiau iddyn nhw ddefnyddio’r sgiliau maen nhw wedi’u dysgu ar y cwrs gartref a’u rhannu gyda theulu a ffrindiau.

“Bob wythnos rydyn ni’n sgwrsio am yr hyn mae pobl wedi’i goginio gartref ac yna rydyn ni’n siarad am yr hyn rydyn ni’n mynd i’w wneud yn ystod y sesiwn.

“Mae pobl yn dewis pa gynhwysion maen nhw am eu defnyddio ac yn mynd â’u prydau bwyd adref gyda nhw.”

I aelodau Grŵp Goroeswyr Strôc Tre-gŵyr, trafododd Emma hefyd wahanol fathau o offer y gellid eu defnyddio i wneud coginio mor hawdd â phosibl, fel agorwr tuniau trydan.

Siaradodd y grŵp hefyd am addasu ryseitiau i ddefnyddio cynhwysion wedi'u rhewi neu wedi'u torri ymlaen llaw hefyd.

Yn ystod y cwrs chwe wythnos, fe wnaethon nhw ffrio-droi, briwsion afal, cyri cyw iâr a brownis, ymhlith pethau eraill.

Dim ond un o'r bobl sydd wedi elwa o'r prosiect yw Alan Hardie.

“Mae wedi bod yn wych ac wedi cael effaith gadarnhaol ar bawb,” meddai.

“Mae gwneud y cwrs lles, gyda’r cyngor ymarfer corff a lles meddyliol, wedi rhoi gwydnwch i mi. Fe wnaethon ni i gyd rannu ein profiadau ein hunain.

“Roedd y cwrs coginio yn ymarferol. Gall fod yn haws prynu prydau wedi’u prosesu, ond cyflwynodd y cwrs ni i wahanol lysiau a ryseitiau ac ysbrydolodd ni i fod eisiau coginio i ni ein hunain.

“Dangoswyd llawer o dechnegau gwahanol i ni, fel sgiliau cyllell, ac roedd yn helpu bod mewn amgylchedd lle gallem archwilio gwahanol dechnegau a ryseitiau.

“Rydyn ni i gyd wedi dysgu rhywbeth newydd ac mae wedi rhoi’r momentwm i mi barhau â’m ffordd iach o fyw.

“Ers i mi gael fy strôc, byddwn i’n helpu gyda pharatoi a chymysgu prydau bwyd gartref. Ond mae’r cwrs wedi rhoi ychydig mwy o anogaeth i mi wneud mwy.”

Yn y llun: Alan yn defnyddio'r offer yn ystod un o'r sesiynau.

Cafodd Gerry Taylor ei ysbrydoli gymaint gan y wybodaeth a ddarparwyd yn ystod y cwrs iechyd a lles nes iddo benderfynu rhoi'r gorau i ysmygu am byth.

“Penderfynais roi’r gorau iddi oherwydd y wybodaeth a’r anogaeth a roddodd Emma i mi,” meddai.

“Roeddwn i wedi bod eisiau ei wneud ers amser maith ond dangosodd Emma i mi’r gwahanol fanteision o roi’r gorau i ysmygu ac roeddwn i wedi fy synnu’n fawr gan y cyfan.

“Fe’m cyfeiriodd i’r cyfeiriad cywir a llwyddais i gael y gefnogaeth oedd ei hangen arnaf.

“Mae’r cwrs coginio hefyd wedi fy helpu i newid fy neiet yn llwyr. Dydw i ddim yn dibynnu ar brydau microdon mwyach ac rydw i wedi colli ychydig o bwysau hefyd.”

Gellir addasu'r gefnogaeth a ddarperir yn y cyrsiau i ddiwallu anghenion y bobl sy'n cymryd rhan.

Maen nhw hefyd wedi helpu Julie Bennett a gymerodd ran yn y ddau gwrs ochr yn ochr ag Alan a Gerry.

Dywedodd: “Alla i ddim symud un ochr i’m corff oherwydd fy strôc felly doeddwn i ddim yn meddwl y gallwn i wneud rhai pethau.

“Ond mae’r cwrs coginio wedi dangos gwahanol ffyrdd i mi o’u gwneud, fel defnyddio byrddau torri sy’n glynu wrth ymyl y bwrdd ac agorwyr tuniau trydan.

“Mae wedi bod yn ddefnyddiol i mi, ac rydw i wedi mwynhau sgwrsio â phobl eraill.”

Dywedodd arweinydd Cyngor Lleol Llwchwr, Dr Sowndarya Shivaraj: “Mae’r prosiect ffordd o fyw wedi’i gynllunio i helpu pobl i fabwysiadu arferion iachach a’u grymuso i gymryd rheolaeth o’u hiechyd a’u lles cyffredinol.

“Mae’n ceisio codi ymwybyddiaeth am effeithiau negyddol byw’n afiach ac yn anelu at gefnogi unigolion i wneud dewisiadau gwell drwy annog bwyta’n faethlon a gweithgarwch corfforol rheolaidd, gan eu helpu yn y pen draw i wella eu hiechyd ac ansawdd eu bywyd.

“Rwy’n falch o weld bod ymdrechion y tîm eisoes wedi cael effaith gadarnhaol, gan helpu llawer o bobl i fabwysiadu ffordd o fyw iachach.

“Rwy’n gobeithio y bydd y daith hon yn parhau i dyfu a bod hyd yn oed mwy o unigolion yn elwa o’n gwasanaeth ac yn cofleidio ffordd iach o fyw.”

Dilynwch y ddolen hon i wefan SCVS lle gallwch ddod o hyd i ragor o wybodaeth am y cynllun.