Fferyllydd ymroddedig bellach wrth wraidd y tîm cardioleg

Mae cyflwyno fferyllydd ymroddedig i dîm cardioleg Bae Abertawe wedi cael effaith gadarnhaol ar ofal cleifion – gan leihau gwallau meddyginiaeth, aildderbyniadau a chymhlethdodau.

Gall pob claf cardiaidd fod yn ddibynnol iawn ar feddyginiaeth i ymestyn eu bywydau, gan olygu bod angen cyfundrefnau meddyginiaeth cymhleth yn aml. Gall camgymeriadau wrth ragnodi neu reoli meddyginiaeth arwain at rai cleifion yn cael eu hail-dderbyn i'r ysbyty, dioddef oherwydd meddyginiaeth neu orfod aros yn yr ysbyty am gyfnodau hirach.

Ond ers i fferyllydd rhagnodi uwch ymroddedig ymuno â'r tîm amlddisgyblaethol cardioleg ym mis Ionawr, mae'r effaith gadarnhaol wedi bod yn amlwg.

Mae gwallau rhagnodi wedi gostwng ers dechrau'r flwyddyn, gan wella gofal cleifion yn uniongyrchol; pan arweiniodd fferyllydd ar newidiadau rhagnodi, gostyngodd y gyfradd gwallau ar gyfer rhyddhau cleifion o 22% i 1.4%.

Mae defnydd mwy effeithlon o feddyginiaethau hefyd yn arbed arian ac yn gwneud defnydd gwell o adnoddau'r GIG.

Mae £46,209 eisoes wedi'i arbed, gyda rhagamcan o £86,342 pellach mewn arbedion ar gyfer 2025/26 o newid therapi arall.

O'r blaen, roedd yn cymryd bron i wyth awr i ddatrys ymholiadau am feddyginiaeth, ond gyda chyfraniad y fferyllydd roedd hyn wedi'i leihau i bum munud. Mae manteision eraill yn cynnwys:

• Mae cael y fferyllydd i gymryd rhan yn y cynllunio rhyddhau yn symleiddio prosesau ac yn lleihau oedi.

• Gwell parhad gofal ar ôl i'r claf adael yr ysbyty.

• Cydlynu gwell rhwng yr ysbyty a'r gymuned.

• Ffocws ar ragnodi sy'n cydymffurfio â chanllawiau, glynu wrth y fformiwlari, a defnyddio meddyginiaethau'n gost-effeithiol, fel cefnogi newid i gyffuriau generig neu fiodebyg rhatach.

• Hefyd, mae'n well i'r blaned, gan arbed dros 284Kg o CO2 eisoes.

Dywedodd yr Uwch Fferyllydd ar gyfer Gwasanaethau Cleifion, Gareth Chapple: “Cynhaliodd y Gymdeithas Fferyllol Frenhinol yng Nghymru adolygiad cenedlaethol o wasanaethau fferyllfa ysbytai, a amlygodd yr angen i fferyllwyr gael eu hymgorffori’n fwy mewn timau amlddisgyblaethol (MDTs). Gosododd yr argymhelliad hwnnw, a gefnogwyd gan Lywodraeth Cymru, y llwyfan ar gyfer y gwaith hwn.

“Dros y blynyddoedd, mae fferyllfa ysbytai wedi esblygu’n sylweddol — o fod yn seiliedig ar ddosbarthfeydd yn bennaf, i ehangu’r rôl effaith glinigol a gweithio ar wardiau, a nawr tuag at fodel lle rydym wedi’n hintegreiddio’n llawn i’r tîm amlddisgyblaethol.

“Mae fferyllwyr bellach yn cwblhau pedair blynedd o astudiaeth prifysgol, un flwyddyn cyn-gofrestru ar draws gwahanol sectorau, ac yna diploma clinigol ôl-raddedig dwy flynedd a hyfforddiant pellach mewn presgripsiynu annibynnol. Mae'n set sgiliau sy'n canolbwyntio ar feddyginiaethau y mae angen ei defnyddio yn y ffordd fwyaf effeithlon ac effeithiol posibl.

“Drwy gynnwys fferyllydd rhagnodi yn y tîm amlddisgyblaethol cardioleg, maen nhw’n gallu mynychu rowndiau ward, gwneud ymyriadau rhagnodi allweddol, a chyfrannu’n uniongyrchol at benderfyniadau clinigol ochr yn ochr â meddygon ymgynghorol a’r tîm ehangach.

“Maen nhw’n cynnal adolygiadau o feddyginiaethau, yn sicrhau dewisiadau fformiwlari priodol, ac yn monitro a yw’n cydymffurfio â chanllawiau cenedlaethol a lleol.

“Diolch i system ragnodi electronig Bae Abertawe, rydym wedi gallu casglu swm anhygoel o ddata sy'n ein helpu i fesur effaith yr ymyriadau hyn — o welliannau mewn cywirdeb rhagnodi ac amseroedd troi rhyddhau i ostyngiadau mewn gwallau meddyginiaeth.”

Cadarnhaodd casgliad data dros gyfnod o bedwar mis fod 437 awr o oedi wrth ryddhau cleifion wedi digwydd pan nad oedd fferyllydd yn rhan o'r broses o ragnodi – wedi'i gynyddu ar gyfer y flwyddyn sy'n cyfateb i 1,311 awr.

Mae cael fferyllydd o fewn y tîm amlddisgyblaethol yn golygu y gallant chwarae rhan ragweithiol wrth optimeiddio'r defnydd o feddyginiaethau, gan sicrhau bod rhagnodi yn ddiogel, yn gywir, ac yn cyd-fynd â chanllawiau clinigol.

Mae'r dull yn symud rôl y fferyllfa o gyflenwi meddyginiaeth adweithiol i gyfranogiad gweithredol mewn penderfyniadau gofal cleifion, sy'n elwa cleifion yn uniongyrchol trwy ganlyniadau gwell a llai o wallau sy'n gysylltiedig â meddyginiaeth.

Cafodd y ffordd arloesol o weithio ei chydnabod yng Ngwobrau GIG Cymru 2025 lle cafodd ei rhoi ar y rhestr fer yn y categori Gwobr Gofal Effeithiol.

Dywedodd y fferyllydd Joshua Lau: “Fel y fferyllydd sy’n rhagnodi o fewn cardioleg, rwy’n ffodus i fod yn rhan agos o lunio gofal cleifion o’r eiliad maen nhw’n cyrraedd y ward.

“Mae gweithio fel rhan o’r tîm meddygol ôl-gymeriad yn caniatáu i mi ddefnyddio fy hyfforddiant clinigol ar adeg gwneud penderfyniadau, gan helpu i optimeiddio meddyginiaethau a chefnogi cynlluniau triniaeth diogel ac effeithiol.

“Mae ymarfer fferyllfa wedi esblygu’n sylweddol, ac mae’r rôl hon yn adlewyrchu sut mae ein sgiliau bellach wedi’u hintegreiddio’n fwy llawn i ofal cleifion. Mae bod yn rhan o’r rownd ward yn rhoi’r cyfle i mi drafod triniaethau mewn amser go iawn, cyfrannu at ofal penodol i gleifion, a gweld yr effaith gadarnhaol y gall rhagnodi priodol ei chael ar daith claf drwy’r ysbyty.

“Mae gweithio ar y cyd â’r tîm meddygol yn sicrhau bod cleifion yn derbyn y gefnogaeth feddyginiaeth fwyaf effeithiol, sy’n hanfodol wrth leihau’r risg o ddigwyddiadau cardiofasgwlaidd yn y dyfodol.”

Ychwanegodd Gareth Chapple: “Rydym eisoes yng nghyfnodau cynnar ymgorffori fferyllwyr rhagnodi o fewn gwasanaethau cardio-thorasig, fasgwlaidd ac endocrinoleg.

“Fodd bynnag, ein ffocws i ddechrau fydd cyflwyno’r ddarpariaeth lle bo’n briodol ar draws safle Treforys a Bwrdd Iechyd Bae Abertawe.

“Gyda’r arweinyddiaeth glinigol, y strwythur a’r mesuriad cywir, gall rhagnodi dan arweiniad fferyllwyr fod yn drawsnewidiol—nid yn unig i gleifion, ond i’r system iechyd gyfan.”