Atgoffa'r cyhoedd nad oes angen gwrthfiotigau ar gyfer problem ddeintyddol gyffredin

Mae staff deintyddol ym Mae Abertawe yn atgoffa pobl nad oes angen gwrthfiotigau o ran lleddfu anghysur a achosir gan gŵyn gyffredin.

Gall fod yn gamsyniad cyffredin bod angen gwrthfiotigau i helpu i wella poen dannedd.

Fodd bynnag, y rhan fwyaf o'r amser mae poen dannedd yn cael ei achosi gan bydredd dannedd, craciau yn y dannedd, llid y deintgig neu lid y nerf y tu mewn i'r dant.

Mae gwrthfiotigau'n gweithio trwy drin heintiau bacteriol felly nid oes ganddynt unrhyw effaith o ran lleddfu poen neu lid a achosir gan boen dannedd.

Yn y llun: Yvette Powe, deintydd, a Gemma Pritchard, nyrs ddeintyddol ym Mhractis Deintyddol GCG.

Dywedodd Yvette Powe, deintydd yn Bractis Deintyddol GCG ac arweinydd deintyddol ar gyfer Cydweithredfeydd Clwstwr Lleol Cwmtawe a'r Cymoedd Uchaf (LCCs): “Mae gwrthfiotigau'n gweithio trwy drin heintiau bacteriol systemig sy'n effeithio ar y corff cyfan. Nid ydynt yn lleddfu poen, yn lleihau llid, nac yn atgyweirio dannedd sydd wedi'u difrodi.

“Mae’r problemau hyn yn achosi poen oherwydd llid y nerf, nid oherwydd bacteria yn lledaenu drwy’r corff.

“Dyna pam nad yw cymryd gwrthfiotigau ar gyfer poen dannedd fel arfer yn gwneud unrhyw wahaniaeth i symptomau ac yn gohirio triniaeth briodol.

“Efallai y bydd angen gwrthfiotigau mewn deintyddiaeth pan fydd arwyddion clir o haint sy'n lledaenu, fel chwydd yn yr wyneb, twymyn, neu anhawster llyncu neu anadlu, er enghraifft.

“Hyd yn oed yn yr achosion hynny, dim ond ochr yn ochr â thriniaeth ddeintyddol y defnyddir gwrthfiotigau, nid yn lle.”

Cynghorir pobl sy'n profi poen dannedd i gysylltu â'u practis deintyddol i wneud apwyntiad gyda deintydd.

Dylai'r rhai nad oes ganddynt bractis deintyddol rheolaidd neu sydd â phroblem ddeintyddol frys y tu allan i oriau gwaith arferol ffonio 111 i gael cyngor a chymorth i ddod o hyd i apwyntiad deintyddol brys os oes angen.

Gall pobl hefyd wneud cais am le gyda deintydd y GIG drwy ddefnyddio'r Porth Mynediad Deintyddol. Dilynwch y ddolen hon i dudalen y Porth Mynediad Deintyddol.

Wrth drefnu apwyntiad gyda deintydd, gallwch gymryd poenladdwyr fel paracetamol neu ibuprofen (os yw'n ddiogel gwneud hynny), bwyta bwydydd meddal ac osgoi bwyd a diod boeth neu oer iawn (fel diodydd poeth neu hufen iâ), neu geisio cyngor pellach gan fferyllfa gymunedol os oes angen.

Dywedodd Gemma Pritchard, nyrs ddeintyddol yn Bractis Deintyddol GCG: “Hyd yn oed ar ôl i glaf ddod i’r practis a chael triniaeth am boen dannedd, mae llawer yn dal i ofyn a oes angen gwrthfiotigau arnynt.

“Rydym bob amser yn egluro ein bod wedi trin ffynhonnell y broblem, sef y dant neu’r deintgig o’i gwmpas, felly nid oes angen gwrthfiotigau.

“Yn ogystal â gweld deintydd cyn gynted â phosibl, rydym yn cynghori cleifion i gymryd lleddfu poen priodol, fel paracetamol neu ibuprofen, os yw'n ddiogel iddynt wneud hynny. Gall y rhain eu helpu i reoli eu symptomau dros dro.

“Ac, wrth gwrs, rydym yn argymell brwsio â phast dannedd da, wedi’i fflworideiddio, ddwywaith y dydd am ddwy funud a glanhau rhwng y dannedd. Bydd hyn yn helpu i gael gwared â bacteria yn y geg, gan helpu i leihau’r risg o boen a phroblemau.

“Dylai pobl geisio cymorth brys yn yr Adran Achosion Brys os ydynt yn datblygu chwydd yn eu hwyneb sy’n ei gwneud hi’n anodd anadlu neu lyncu, yn ymestyn tuag at y llygad neu’n eu hatal rhag agor eu ceg yn llawn.”

Gall cymryd gwrthfiotigau pan nad oes eu hangen creu risg o ymwrthedd i wrthfiotigau, lle mae bygiau'n agored i wrthfiotigau ac yn datblygu ffordd o oresgyn eu gweithredoedd fel na fyddant yn gweithio mwyach.

Mae gwrthfiotigau yn wahanol i feddyginiaethau eraill ac yn dod yn llai effeithiol po fwyaf y mae pobl yn eu defnyddio, felly mae'n bwysig eu defnyddio dim ond pan fydd eu hangen mewn gwirionedd.

“Mae ymwrthedd i wrthficrobiaid yn cynyddu,” ychwanegodd Yvette.

“Mae defnydd diangen o wrthfiotigau yn caniatáu i facteria ddod yn wrthiannol, gan wneud heintiau yn y dyfodol yn llawer anoddach i’w trin.

“Mae’n bwysig ein bod ni’n cymryd gwrthfiotigau dim ond pan fydd eu hangen arnom ni mewn gwirionedd, ac nad oes eu hangen arnom ni ar gyfer poen dannedd.”

Dywedodd arweinydd LCC y Cymoedd Uchaf a fferyllydd yn Fferyllfa Cwm Nedd, Niki Watts: “Ar draws ein clwstwr, rydym yn gweld pa mor bwysig yw defnyddio gwrthfiotigau yn gyfrifol.

“Mae poen dannedd bron bob amser yn ganlyniad i broblem sydd angen triniaeth ddeintyddol, nid gwrthfiotigau.

“Drwy helpu pobl i ddeall hyn, gallwn amddiffyn cleifion heddiw wrth ddiogelu effeithiolrwydd gwrthfiotigau ar gyfer y dyfodol. Mae cefnogi’r ymgyrch hon yn hanfodol i wella iechyd y geg a lleihau defnydd diangen o wrthfiotigau ar draws ein cymunedau.”