Rôl y crwner

Mae'r crwner yn swyddog annibynnol sydd â'r cyfrifoldeb statudol dros ymchwilio'n gyfreithiol i rai categorïau o farwolaethau. Fel arfer, mae'r crwner yn gyfreithiwr o ran cefndir, ac mae'n cael ei gefnogi gan dîm o swyddogion y crwner, sy'n ymchwilio i unrhyw farwolaethau a gyfeirir at y crwner.

Fel arfer, mae'r crwner yn ymwneud ag unrhyw farwolaethau sydd -

• Marwolaethau sydyn neu annisgwyl, heb ystyried oedran;
• Lle roedd y farwolaeth yn cynnwys trais, trawma, anaf corfforol neu wedi'i hachosi gan ddamwain;
• Lle nad yw achos y farwolaeth yn hysbys, ac nad yw'r meddyg yn gallu rhoi Tystysgrif Feddygol o Achos y Farwolaeth;
• Lle mae marwolaeth wedi deillio o anaf diwydiannol neu glefyd diwydiannol;
• Wedi digwydd o ganlyniad i ddamwain, gwenwyno neu glefyd hysbysadwy;
• Wedi digwydd o ganlyniad i esgeulustod neu fethiant gofal gan berson arall;
• Lle mae marwolaeth wedi digwydd yn ystod neu ar ôl llawdriniaeth, triniaeth neu weithdrefn feddygol;
• Lle mae marwolaeth wedi digwydd o ganlyniad i wenwyno, defnyddio cyffur rheoledig, cynnyrch meddyginiaethol, neu gemegyn gwenwynig;
• Lle digwyddodd marwolaeth yn y ddalfa, neu yn y ddalfa gan y wladwriaeth

Nid yw'r rhestr hon yn gynhwysfawr, ac mae yna lawer o resymau eraill hefyd pam y gallai meddyg gyfeirio marwolaeth at y crwner. Os bu farw eich perthynas/ffrind yn yr ysbyty, bydd y tîm Gofal Ar ôl Marwolaeth yn gallu eich cynghori a oes atgyfeiriad wedi'i wneud at y crwner, a gallwch hefyd siarad â'r swyddog archwilio meddygol hefyd.

Unwaith y bydd y crwner wedi derbyn yr atgyfeiriad, bydd un o swyddogion y crwner yn cysylltu â chi o fewn diwrnod neu ddau i drafod yr atgyfeiriad gyda chi a gwrando ar unrhyw safbwyntiau a allai fod gennych. Byddant yn gallu ateb unrhyw gwestiynau sydd gennych am y broses grwnerol, eich cynghori ar y camau nesaf a'ch cefnogi.

Os yw'r crwner yn fodlon bod y farwolaeth oherwydd achosion naturiol, byddant yn awdurdodi'r meddyg i fwrw ymlaen ag ysgrifennu'r Dystysgrif Achos Meddygol Marwolaeth. Mae hyn yn golygu na fydd angen ymchwiliad pellach i farwolaeth eich perthynas/ffrind, a gallwch fwrw ymlaen â chofrestru ar ôl i'r dystysgrif gael ei chwblhau gan y meddyg a'i llofnodi gan yr archwiliwr meddygol. Gall y tîm Gofal Ar ôl Marwolaeth hefyd eich helpu i lywio'r broses hon.

Weithiau, gall y crwner deimlo bod angen ymchwiliad pellach, a gall yr ymchwiliad hwn gynnwys Cwest. Pan fydd hyn yn digwydd, ni fydd angen i'r meddyg gyhoeddi'r Dystysgrif Achos Meddygol Marwolaeth mwyach a bydd swyddfa'r crwner yn cymryd drosodd bob agwedd ar y gwaith papur sy'n ymwneud â'r farwolaeth.

Mae cwest yn wrandawiad llys cyhoeddus a gynhelir gan y crwner i benderfynu pwy fu farw, sut, pryd a ble y digwyddodd y farwolaeth. Gall hyn fod gyda neu heb yr angen am archwiliad post mortem o'ch perthynas/ffrind.

Bydd swyddogion y crwner yn egluro'n glir i chi beth sy'n digwydd nesaf ac yn egluro'r weithdrefn os bydd hyn yn digwydd, yn ogystal â thrafod gyda chi benderfyniad y crwner ynghylch a oes angen archwiliad post mortem.

Gallwch ddod o hyd i wybodaeth fanylach am rôl y crwner a'r hyn y gallwch ei ddisgwyl drwy ddilyn y ddolen hon i 'Canllaw i Wasanaethau Crwner ar gyfer Pobl mewn Galar', ar ffurf PDF, ar wefan Llywodraeth y DU.

Rhif cyswllt swyddfa'r crwner yw 01792 450650.

Gall mynd trwy gwest fod yn ofidus ac yn gymhleth ar adeg sydd eisoes yn anodd i chi a'ch teulu. Os oes angen unrhyw gefnogaeth arnoch yn ystod y broses hon, mae ein tîm Gofal Ar ôl Marwolaeth ar gael i'ch helpu i gael y gefnogaeth sydd ei hangen arnoch.