Bwriad y wybodaeth hon yw eich helpu i gynllunio ble i roi genedigaeth. Gallwch ei defnyddio ar eich pen eich hun, ac mae hefyd wedi'i bwriadu i gefnogi trafodaethau gyda chi a'ch partner cymorth geni, bydwraig neu obstetrydd ynghylch ble hoffech roi genedigaeth.
Rhwng y 1960au a'r 1990au roedd bron pob menyw yn rhoi genedigaeth mewn wardiau esgor ysbytai (unedau obstetreg neu 'OUs'). Rydym bellach yn gwybod nad dyma'r amgylchedd mwyaf diogel i bob menyw, er bod genedigaeth ar ward esgor yn cael ei hargymell i fenywod â chyflyrau iechyd, neu gymhlethdodau beichiogrwydd posibl.
Os ydych chi a'ch babi yn iach, ac nad oes cymhlethdodau yn eich beichiogrwydd, fel arfer argymhellir i chi roi genedigaeth mewn lleoliad dan arweiniad bydwreigiaeth, fel genedigaeth mewn uned fydwreigiaeth (FMU) 'ochr yn ochr' neu 'annibynnol', neu enedigaeth gartref, ac mae'r canllaw hwn yn esbonio pam mae'r dewisiadau hyn yn bwysig.
Mae gofal mamolaeth yn newid, ac mae lleoliadau ar gyfer genedigaeth bellach yn cael eu darparu mewn sawl ardal. Eglurir rhai termau a ddefnyddir i ddisgrifio'r lleoliadau geni newydd hyn yma. Defnyddir y termau hyn hefyd yn yr astudiaeth *'Man Geni', sef o ble mae'r rhan fwyaf o'r wybodaeth yn y canllaw hwn yn dod.
Ewch yma i wefan yr NPEU am ragor o wybodaeth am astudiaeth Birthplace. *Mae rhagor o wybodaeth am astudiaeth Birthplace ar waelod y dudalen hon hefyd.
Yn ystod y blynyddoedd diwethaf, mae llawer o ysbytai wedi agor unedau bydwreigiaeth, neu wedi newid rhannau o unedau obstetreg yn uned fydwreigiaeth. Mae gan tua hanner yr ysbytai mamolaeth o leiaf un uned fydwreigiaeth bellach yn ogystal â'r 'brif' uned obstetreg, mae gan bob gwasanaeth mamolaeth yng Nghymru o leiaf un uned fydwreigiaeth, ac ym Mae Abertawe mae gennym ddwy.
Mae'r unedau hyn wedi'u cynllunio ar gyfer menywod sy'n addas i gael bydwraig fel y prif ofalwr yn ystod genedigaeth ac sy'n arbenigo mewn darparu gofal sy'n helpu ac yn cefnogi menywod i gael genedigaeth ffisiolegol (genedigaeth heb ymyriadau meddygol). Gwyddom mai cefnogi menywod i eni'n ffisiolegol sydd fel arfer orau ar gyfer eu hiechyd nhw a'u babi yn ystod y beichiogrwydd hwn ac unrhyw feichiogrwyddau yn y dyfodol.
Mae dau brif fath o unedau bydwreigiaeth ac yn y canllaw hwn, defnyddir y termau canlynol i ddisgrifio lleoliadau geni lle mae bydwragedd yn arwain gofal:
Canolfannau geni yw'r rhain sydd wedi'u lleoli mewn ysbytai, ond maent ar wahân i unedau obstetreg. Mae bydwragedd yn cymryd cyfrifoldeb am eich gofal yn ystod y esgor, fel yr arbenigwyr mewn genedigaeth ffisiolegol. Os oes angen gofal meddygol arbenigol arnoch chi neu'ch babi neu os penderfynwch gael epidwral i leddfu poen, byddwch yn cael eich trosglwyddo yng nghwmni bydwraig i uned obstetreg ar yr un safle. Fel arfer, bydd y trosglwyddiad yn cael ei wneud mewn gwely neu gadair olwyn.
Canolfannau geni yw'r rhain ar safle ar wahân i'r Uned obstetreg. Mae bydwragedd yn cymryd cyfrifoldeb am eich gofal yn ystod y esgor, fel yr arbenigwyr mewn genedigaeth ffisiolegol. Os oes angen gofal meddygol arbenigol arnoch chi neu'ch babi neu os penderfynwch gael epidwral neu gyffuriau i leddfu poen, byddwch yn cael eich trosglwyddo, yng nghwmni bydwraig, i uned obstetreg. Fel arfer, mae'r trosglwyddiad mewn car neu ambiwlans, gofynnwch i'ch bydwragedd am yr amseroedd trosglwyddo diweddaraf.
Mae genedigaeth gartref yn golygu genedigaeth gartref wedi'i chynllunio, gyda bydwraig yn darparu gofal yn ystod yr esgor ac ar ôl y geni. Mae gofal yn ystod genedigaeth gartref yr un fath ag mewn uned fydwreigiaeth, ond mae bod yn eich cartref eich hun yn helpu gyda'r hormonau sydd eu hangen ar gyfer yr esgor a gall wir helpu i wneud y geni yn fwy hamddenol ac yn brofiad sy'n canolbwyntio ar y teulu.
Mae bydwragedd wedi'u hyfforddi i'ch helpu i roi genedigaeth gartref yn ddiogel, a byddant hefyd yn eich cynghori a fyddai'n well trosglwyddo i uned obstetreg. Fel arfer, mae trosglwyddo mewn car neu ambiwlans. Bydd amser trosglwyddo yn dibynnu ar ymateb yr ambiwlans a'r pellter o'ch cartref i ysbyty Singleton.
Bydd y rhan fwyaf o fenywod sy'n bwriadu rhoi genedigaeth yn un o'r ardaloedd dan arweiniad bydwreigiaeth uchod yn llwyddo i roi genedigaeth yn yr ardaloedd hyn a bydd y rhan fwyaf, 90-95%, o drosglwyddiadau yn drosglwyddiadau nad ydynt yn frys (nid achosion brys). Mae bydwragedd wedi'u hyfforddi'n benodol i ddelio ag unrhyw fater brys sy'n codi, ac mae ganddynt y sgiliau a'r offer priodol i ymateb a throsglwyddo'n ddiogel os oes angen hyn.
Mae unedau obstetreg wedi'u lleoli mewn ysbytai sy'n darparu gwasanaethau 24 awr gan gynnwys gofal meddygol, obstetreg, newyddenedigol ac anesthetig.
Er bod gofal yn cael ei ddarparu gan dîm o bobl, obstetryddion (meddygon sy'n arbenigo mewn beichiogrwydd a genedigaeth) sy'n arwain y gofal os oes gennych unrhyw gymhlethdodau cyn y geni neu yn ystod yr esgor a'r genedigaeth. Mae bydwragedd hefyd yn darparu gofal i bob menyw mewn uned obstetreg, a gelwir hyn yn ofal a rennir.
Mae manteision i fenywod a babanod a allai fod ag anghenion iechyd ychwanegol yn ystod y cyfnod esgor a'r genedigaeth, i gynllunio esgor a geni ar uned obstetreg - weithiau gyda monitro ychwanegol. Mae arbenigedd timau meddygol yn helpu i gadw genedigaeth yn ddiogel i'r grŵp hwn o fenywod a babanod.
Bydd y rhan fwyaf o fenywod sy'n bwriadu rhoi genedigaeth mewn uned obstetreg yn cael eu hargymell i gynllunio genedigaeth fagina ond efallai y bydd angen rhai ymyriadau meddygol i ddechrau'r esgor neu i barhau â'r esgor, ond bydd pob gweithiwr proffesiynol yn anelu at gadw'ch proses geni mor syml ac mor ffisiolegol â phosibl yn ddiogel.
Dewch o hyd i ddolen fideo isod am ragor o wybodaeth
Rydym yn croesawu gohebiaeth a galwadau ffôn yn y Gymraeg neu'r Saesneg. Atebir gohebiaeth Gymraeg yn y Gymraeg, ac ni fydd hyn yn arwain at oedi.