Dementia

Lleihau'r risg o ddementia

Mae eich ymennydd yn anhygoel. Mae'n rheoli eich symudiadau, eich emosiynau ac yn storio eich atgofion gwerthfawr.

Yn anffodus, gall y clefydau corfforol sy'n achosi dementia – fel clefyd Alzheimer – ddileu hyn i gyd. Nid oes ffordd sicr o atal dementia eto. Mae hynny oherwydd na allwn newid rhai o'r pethau sy'n llunio ein risg, gan gynnwys ein hoedran a'n genynnau.

Ond mae eraill, fel ein diet a'r pethau rydyn ni'n eu gwneud i herio ein hymennydd, yn gallu. Mewn gwirionedd, mae'r dystiolaeth ddiweddaraf yn awgrymu bod hyd at 45% o'r holl achosion o ddementia yn gysylltiedig â ffactorau y gallem ni ddylanwadu arnynt. Ewch yma i ddarllen mwy am ymchwil Alzheimer's Research UK ar ei wefan.

Os yw hynny'n newyddion i chi, nid chi yw'r unig un. Dim ond pedwar o bob 10 (39%) o bobl yn y DU sy'n sylweddoli ei bod hi'n bosibl lleihau eu risg o ddementia. Ewch yma i ddarllen mwy am agweddau'r cyhoedd tuag at ddementia ar wefan Alzheimer's Research UK.

Ond pan na allwch weld eich ymennydd, sut ydych chi'n gwybod beth ddylech chi fod yn ei wneud i'w amddiffyn? Tri pheth syml y gallwch chi eu gwneud i ofalu am eich ymennydd:

• Cadwch mewn cysylltiad: Mae ymchwil yn awgrymu bod ynysu cymdeithasol yn gysylltiedig â risg uwch o ddementia. Felly mae cadw mewn cysylltiad â'r bobl o'n cwmpas yn ffordd dda arall o roi rhywbeth yn ôl i'n hymennydd. Gall treulio amser gyda'n hanwyliaid, cael sgwrsio rhithwir neu wirfoddoli hefyd ein helpu i deimlo'n hapusach ac yn iachach yn gyffredinol.
• Cadwch yn finiog: Gall herio'ch ymennydd yn rheolaidd, yn ogystal â chymryd amser ar gyfer eich lles meddyliol a chysgu'n dda, helpu i'w amddiffyn wrth i chi heneiddio. Mae ymchwilwyr yn credu bod herio'ch ymennydd yn helpu i adeiladu eich 'cronfa wybyddol'. Dyma ei allu i ymdopi a pharhau i weithio'n iawn, hyd yn oed yn wyneb difrod gan glefydau fel clefyd Alzheimer. Yr allwedd yw gwneud pethau rydych chi'n eu mwynhau, boed hynny'n darllen, chwarae gemau bwrdd, celf, dysgu iaith newydd neu rywbeth hollol wahanol. Gall cymryd amser i ffwrdd ar gyfer hobïau a gweithgareddau rydych chi'n eu mwynhau helpu i hybu lles meddyliol hefyd. Bydd hyn, ynghyd â chwsg da, yn golygu eich bod chi'n fwy tebygol o deimlo'n hapusach, yn iachach ac yn fwy hamddenol.
• Carwch eich calon: Rydyn ni'n gwybod pa mor bwysig yw pethau fel bod yn gorfforol egnïol, bwyta'n iach a pheidio ag ysmygu i'n calon. Ond mae llai o bobl yn sylweddoli y gall gwneud yr un pethau helpu i gadw ein hymennydd mewn siâp hefyd. Mae aros yn egnïol yn helpu ein calonnau i bwmpio gwaed o amgylch ein cyrff, gan ddarparu cyflenwad hanfodol o ocsigen a maetholion i'r ymennydd. Mae ymchwil yn awgrymu, oherwydd hyn, bod ymennydd pobl sy'n ymarfer corff yn rheolaidd yn tueddu i fod yn iachach, gyda llai o ddifrod i'w pibellau gwaed bach. Hefyd, mae'r GIG yn dweud wrthym fod ymarfer corff yn rhyddhau endorffinau sy'n helpu i leihau straen a gwella ein lles meddyliol. Mae bod yn gorfforol egnïol yn mynd law yn llaw â bwyta'n dda. Mae ymchwil yn dweud wrthym y gall bwyta gormod o fraster dirlawn a siwgr gynyddu'r risg o glefyd y galon a dementia.

Ewch yma i gael gwybod mwy am hanfodion iechyd yr ymennydd ar wefan Alzheimer's Research UK

Ewch yma i gael mynediad at archwiliad iechyd ymennydd Alzheimer's Research UK