Oedran a geneteg yw'r ffactorau mwyaf na ellir eu haddasu mewn risg dementia, ond mae ffactorau eraill, gan gynnwys colli clyw, hefyd yn gysylltiedig â dementia. Nid yw'r cysylltiad rhwng colli clyw a dementia wedi'i ddeall yn dda ac mae'n debygol o fod yn gymhleth. Mae colli clyw yn gysylltiedig â chyflyrau fel iselder ac ynysu cymdeithasol, sydd hefyd yn gysylltiedig â dementia. Gall colli clyw heb ei drin arwain at ynysu cymdeithasol, sydd wedi'i ddangos i gynyddu'r tebygolrwydd o ddatblygu dementia. Gall rheoli colli clyw gyda chymhorthion clyw wella cyfathrebu a chefnogi ymgysylltiad cymdeithasol, sydd ill dau yn bwysig ar gyfer cynnal lles cyffredinol ac iechyd yr ymennydd. Fodd bynnag, mae angen mwy o ymchwil i ddeall yn llawn sut y gallai rheoli colli clyw effeithio ar risg dementia.
Ewch yma i wylio fideo ar golli clyw a dementia ar YouTube.
Gofal Dementia
Os ydych chi'n cael anhawster gyda'ch clyw, dylech chi geisio cyngor gan eich meddygfa yn gyntaf. Efallai y bydd eich meddygfa yn gofyn cwestiynau i chi am eich clustiau a'ch clyw. Yna efallai y bydd gennych apwyntiad gyda'ch meddygfa neu gydag Awdiolegydd. Bydd eich apwyntiad Awdioleg naill ai yn yr ysbyty neu mewn clinig awdioleg sydd wedi'i leoli gan feddyg teulu.
Mae awdioleg sy'n seiliedig ar feddyg teulu neu awdioleg Gofal Sylfaenol yn wasanaeth sy'n helpu pobl â phroblemau clyw neu bryderon sy'n gysylltiedig â'r glust mewn lleoliad lleol, hawdd ei gyrraedd, fel practis meddyg teulu neu glinig cymunedol. Fel arfer, gellir cael apwyntiad o fewn 3 wythnos.
Noder, nid ydym yn cynnal atgyweiriadau nac addasiadau i gymhorthion clyw mewn unrhyw glinigau awdioleg sydd wedi'u lleoli gan feddygon teulu.
Isod dangosir y gwahanol glystyrau meddygon teulu a pha glinig awdioleg gofal sylfaenol sydd wedi'u lleoli o fewn y clwstwr hwnnw. Gall cleifion sydd wedi cofrestru gyda'r meddygfeydd hyn wneud apwyntiad trwy gysylltu â'u meddygfa.
| Cymhorthion clyw | Dyfeisiau gwrando cynorthwyol | Ymdopi heb dechnoleg clyw | |
|---|---|---|---|
| Beth mae hyn yn ei olygu? |
Bydd eich cymorth(ion) clyw yn cael eu rhaglennu gan eich Awdiolegydd gan ddefnyddio presgripsiwn sy'n seiliedig ar eich asesiad clyw diweddaraf. Weithiau bydd argraff mowld clust yn cael ei chymryd cyn cael cymorth(ion) clyw. |
Gan ddefnyddio dyfeisiau fel ffôn gyda rheolydd cyfaint, system ddolen neu gloch drws uchel. Gallwch ddefnyddio dyfeisiau gwrando cynorthwyol i glywed synau penodol sy'n bwysig i chi. |
Gwneud dim byd neu ddysgu ffyrdd o reoli eich colli clyw fel darllen gwefusau a defnyddio strategaethau cyfathrebu da. Gall y rhain gynnwys wynebu'r person a symud i ffwrdd o ardaloedd swnllyd. |
| Sut fydd hyn o gymorth gyda fy nghlyw? |
Gall dau gymorth clyw fod o fudd i'r rhai sydd eisiau clywed yn well mewn amgylcheddau mwy swnllyd fel caffis neu fwytai. Gall un cymorth clyw fod o fudd i'r rhai sydd eisiau clywed yn well mewn lleoliadau tawelach fel gartref, ar y ffôn neu wrth wylio'r teledu. |
Gall dyfeisiau gwrando cynorthwyol wella eich gallu i glywed synau penodol. Er enghraifft, gallai sain y teledu fod yn gliriach. |
Ni fydd hyn o gymorth i’ch clyw ond gallai eich helpu i gyfathrebu’n fwy effeithiol. |
|
Beth ddylwn i ei ddisgwyl? |
Efallai y bydd angen peth amser arnoch i ymgyfarwyddo â defnyddio cymhorthion clyw. Fel arfer, mae hyn yn cymryd tua 1-2 fis. |
Bydd angen i chi ddysgu sut i ddefnyddio dyfeisiau gwrando cynorthwyol. Gall eich awdiolegydd eich helpu i ddysgu mwy am y dyfeisiau hyn . |
Efallai y bydd eich anawsterau clywed yn parhau ond efallai y byddwch yn gweld bod strategaeth newydd yn caniatáu ichi ymdopi'n fwy effeithiol. |
|
A oes sefyllfaoedd lle na fydd yr opsiwn hwn o gymorth? |
Gall clywed lleferydd mewn amgylcheddau swnllyd barhau i fod yn her. Po fwyaf o sŵn o'ch cwmpas, y lleiaf effeithiol y gall cymhorthion clyw fod. | Dim ond synau penodol y bydd dyfeisiau gwrando cynorthwyol yn eich helpu i glywed. Nid yw rhai dyfeisiau'n gludadwy. | Ie, os yw synau y mae angen i chi eu clywed yn rhy dawel i chi. |
| Oes rhaid i mi dalu? |
Mae cymhorthion clyw a batris yn rhad ac am ddim gan y GIG. Efallai y codir tâl am ailosod cymhorthion clyw coll (£75 fesul cymhorthydd clyw). Mae yna amrywiaeth o ffioedd am gymhorthion clyw a brynir o'r sector preifat. |
Efallai y bydd rhai dyfeisiau gwrando cynorthwyol ar gael am ddim yn eich ardal. Fodd bynnag, efallai y bydd disgwyl i chi dalu am rai dyfeisiau ac am fatris newydd. |
Mae rhai dosbarthiadau darllen gwefusau am ddim ond weithiau codir tâl. Gall yr awdiolegydd roi gwybodaeth am argaeledd dosbarthiadau lleol, gweler yma am fwy o fanylion. |
|
Pa waith cynnal a chadw sy'n gysylltiedig? |
Bydd angen i chi lanhau eich cymhorthion clyw a newid batris. Ewch yma am ragor o wybodaeth am gynnal a chadw ac atgyweirio cymhorthion clyw. |
Efallai y bydd angen i chi newid batris. | Dim. |
|
A allaf ddefnyddio mwy nag un opsiwn? |
Gellir defnyddio cymhorthion clyw ar eu pen eu hunain neu gyda dyfeisiau gwrando cynorthwyol. | Gellir defnyddio dyfeisiau gwrando cynorthwyol ar eu pen eu hunain neu gyda chymhorthion clyw. | Ydy, gall ymyrraeth an-dechnolegol weithio ochr yn ochr â thechnoleg. Er enghraifft, darllen gwefusau gyda chymorth deall ynghyd â chymhorthion clyw neu ddolen deledu. |
<p>
Rydym yn croesawu gohebiaeth a galwadau ffôn yn y Gymraeg neu'r Saesneg. Atebir gohebiaeth Gymraeg yn y Gymraeg, ac ni fydd hyn yn arwain at oedi.