Tîm cardioleg Bae Abertawe yn gyntaf i Gymru

Mae adran cardioleg Ysbyty Treforys wedi torri tir newydd drwy ddod y cyntaf yng Nghymru i gynnal gweithdrefn arloesol, a allai achub bywydau.

Llwyddodd y tîm, dan arweiniad y Cardiolegydd ac Electroffisiolegydd Ymgynghorol, Dr Dewi Thomas, i drin claf ffibriliad atrïaidd (AF) gan ddefnyddio technoleg arloesol newydd o'r enw Ablation Maes Pwls (PFA).

Mae ffibriliad atrïaidd (AF), sy'n effeithio ar tua 2 filiwn o bobl yn y DU, yn arwain at rythm calon afreolaidd ac yn aml yn annormal o gyflym, gan arwain at symptomau fel blinder, curiadau calon, anhawster anadlu a phendro. Os na chaiff ei drin, mae'r cyflwr yn cynyddu'r risg o geuladau gwaed, strôc a methiant y galon.

Mae'r system newydd sbon, a elwir yn Volt, yn defnyddio techneg sy'n dinistrio celloedd calon camweithredol wedi'u targedu gan ddefnyddio pylsau trydanol cyflym iawn.

Yn ogystal â bod o fudd i gleifion, gobeithir y bydd y driniaeth, ymhen amser, yn lleihau rhestrau aros ac yn arbed arian i'r bwrdd iechyd.

Dywedodd Dr Thomas: “Ar hyn o bryd mae’r gweithdrefnau hyn yn cael eu perfformio o dan anesthetig cyffredinol, ond mae profiad o ganolfannau eraill yn awgrymu ei bod hi’n bosibl perfformio VOLT PFA gyda’r claf yn effro ac wedi’i dawelu.

“Bydd hyn yn arwain at amseroedd triniaeth hyd yn oed yn fyrrach yn y dyfodol, gan ganiatáu inni drin mwy o gleifion ar restr lawdriniaeth, lleihau amseroedd aros i gleifion ac arbed arian i’r bwrdd iechyd.”

Pan fydd meddyginiaeth neu driniaethau eraill yn methu, mae llawer o gleifion yn troi at weithdrefnau abladiad cardiaidd ymledol, sydd hyd yn hyn wedi'u perfformio gan ddefnyddio ynni thermol; naill ai gwresogi neu rewi meinwe, fodd bynnag mae rhai cyfyngiadau a risgiau'n gysylltiedig â'r triniaethau hyn, yn enwedig y gallu i achosi anaf cyfochrog i strwythurau o amgylch y galon.

Mae system Volt, a ddatblygwyd gan y cwmni dyfeisiau meddygol Abbott, wedi'i chynllunio i oresgyn rhai o gyfyngiadau abladiad thermol traddodiadol, gan helpu i ddileu'r risg o anafu meinwe gyfagos iach, sy'n cynrychioli cam mawr ymlaen o ran diogelwch cleifion ac effeithlonrwydd gweithdrefnol.

Dywedodd Dr Thomas: “Mae ffibriliad atrïaidd yn broblem gyffredin iawn a gall gael canlyniadau difrifol i gleifion, ac mae hwn yn arf pwerus iawn ac yn ychwanegiad at ein harsenoldeb yn ein brwydr yn erbyn ffibriliad atrïaidd.

“Ni fydd yn disodli’n llwyr ein dulliau presennol o abladiad ffibriliad atrïaidd, yr ydym wedi bod yn eu perfformio’n ddiogel ac yn effeithiol iawn ers blynyddoedd lawer, ond mae rhai grwpiau o gleifion a fydd yn sicr o elwa o’r weithdrefn newydd hon.

“Mae abladiad AF fel triniaeth wedi bod o gwmpas ers dros 20 mlynedd, ac fel gydag unrhyw weithdrefn, dros amser mae'n cael ei fireinio i wella diogelwch a chynhyrchu canlyniadau gwell i gleifion. Mae VOLT PFA yn cynrychioli carreg filltir yn yr esblygiad hwnnw ac rydym yn falch iawn o'i ddod i Gymru, ac o fod yn un o'r rhai cyntaf i fabwysiadu'r dechnoleg hon yn y DU.”

Glynne Morgan (yn y llun isod ), sy'n byw ger Hwlffordd, oedd y claf cyntaf i elwa o'r driniaeth newydd.

Wrth esbonio ei ddiagnosis, dywedodd: “Rwy’n deall bod llawer o bobl yn byw gyda ffibriliad atrïaidd heb wybod nes bod rhywbeth yn codi. Gall fod yn angheuol os na chaiff ei gywiro. Gall arwain at strôc neu drawiad ar y galon.

“Cefais y ffliw dros y Nadolig cwpl o flynyddoedd yn ôl ac yna, wedi hynny, roeddwn i’n cael poenau yn y frest. Fe wnaethon nhw gynnal ECG a rhoi gwybod i mi fod gen i ffibriliad atrïaidd - dyna oedd y cychwyn i mi mewn gwirionedd.

“Mae llawer o bobl yn sylwi eu bod nhw mewn AF oherwydd eu bod nhw’n gallu ei deimlo yn eu brest, maen nhw’n gallu teimlo’r rhythmau’n cynyddu. Dydw i erioed wedi teimlo hynny.

“Fy symptomau oedd, byddwn i’n colli fy anadl wrth wneud y pethau symlaf fel cael cawod ac yn colli fy anadl yn sychu wedyn ac yn flinedig hefyd - gallwn i gysgu’r rhan fwyaf o’r dydd. Doeddwn i ddim yn gallu gwneud y math o bethau awyr agored roeddwn i’n arfer eu gwneud, fel garddio neu dorri’r glaswellt.

“Roeddwn i’n arfer gwneud llawer o chwaraeon, beicio, nofio, rhedeg. Doeddwn i ddim hyd yn oed yn gallu gwneud unrhyw beth fel hynny o gwbl.”

Yn dilyn yr ymyrraeth lwyddiannus, roedd Mr Morgan yn llawn canmoliaeth i Dr Thomas a'i dîm.

Dywedodd: “Rydw i wedi bod dan ofal Dr Thomas ers cryn amser. Roedd ef, yr anesthetyddion, a’r tîm cyn ac ar ôl y driniaeth yn ardderchog.

“Dw i’n meddwl, pob clod i’r GIG, a dweud y gwir. Eglurwyd popeth yn llawn. Doedd dim un adeg roeddwn i’n nerfus am y driniaeth, er ei bod hi’n fath newydd o abladiad.

“Cafodd y cyfan ei egluro i mi ymlaen llaw. O bopeth o dan arweiniad Dr Thomas ar draws ei dîm i’r nyrsys, roedd yn wirioneddol eithriadol.

“Ac, roedd yn syml iawn, dim poen, a gobeithio y bydd yn dod yn fformat safonol ar gyfer abladiadau calon yn y dyfodol i ddioddefwyr calon eraill.

“Mae fel pe bai pwysau wedi’i godi oddi ar fy mrest. Rydw i wedi bod yn llawer gwell. Mae fy ngwraig wedi bod yn cerdded y cŵn i mi oherwydd nad oeddwn i hyd yn oed yn gallu gwneud hynny - mae hi’n falch fy mod i’n gallu mynd yn ôl i’w cerdded nawr!”

Capsiwn y llun: O'r chwith i'r dde. Monica Angeles (blaen) (nyrs), Melissa Madden (nyrs), Lizzie Murphy (nyrs), Eve Burns-Thomas (ffisiolegydd cardiaidd), Anne-Marie Davies (nyrs), Tamsin de Bude (cefn) (nyrs), Dr Dewi Thomas (Cardiolegydd Ymgynghorol), Emily Church (radiograffydd), Sam Peddie + Harry Mahoney (cefn) (cymorth technegol Abbott), Claire Warren (blaen ar y dde) (Prif ffisiolegydd cardiaidd)