Rhybudd am dywod mor boeth â barbeciw ar ôl i ymwelwyr â'r traeth gael eu cludo i'r ysbyty

Mae pobl sy'n mynd i'r traeth wedi cael llosgiadau difrifol i'w traed o gerdded ar dywod poeth lle roeddent wedi bod yn mwynhau barbeciws yn gynharach.

Mae dioddefwyr wedi gorfod cymryd amser i ffwrdd o'r gwaith ac wedi wynebu misoedd o boen ac adferiad ar ôl i wres poeth eu gadael ag anafiadau difrifol.

Mae Canolfan Llosgiadau Ysbyty Treforys wedi cyhoeddi rhybudd i bobl sy'n ystyried mwynhau coginio yn yr awyr agored pan fyddant yn ymweld â thraethau Cymru oherwydd y ffordd y mae tywod yn cadw tymereddau uchel hyd yn oed pan fydd barbeciws tafladwy wedi'u gwaredu'n gyfrifol.

Nid oedd Sam Knight yn gallu cerdded am bythefnos ar ôl llosgi ei hun yn dilyn barbeciw teuluol yng Nghefn Sidan yn gynharach eleni.

Dywedodd y dyn 27 oed: “Roedd yn gasgliad teuluol ac roedd yn ddiwrnod gwyntog felly roedd tywod yn llygaid pawb.

“Pan oedden ni wedi gorffen gyda’r barbeciw defnyddiais gefel i’w symud i un ochr a’i ddiffodd, felly roeddwn i’n meddwl ei fod yn ddiogel.

“Ond roedd y darn o dywod yr oedd wedi bod arno yn dal i ferwi, ac ar ôl i mi gamu arno roedd rhaid fy nghario oddi ar y traeth. Es i i’r Uned Mân Anafiadau yn Ysbyty Castell-nedd Port Talbot ond fe wnaethon nhw fy nghlytio a dweud wrtha i fod y llosgiadau mor ddwfn bod angen i mi fynd i’r Ganolfan Losgiadau yn Nhreforys.

“Doeddwn i ddim yn gallu cerdded am gwpl o wythnosau felly roedd rhaid i mi gymryd pythefnos i ffwrdd o’r gwaith.”

Unwaith iddo allu dychwelyd i'r traeth, penderfynodd Sam, peiriannydd mecanyddol, roi ei sgiliau gwaith ar waith a dychwelodd i'r traeth i gynnal arbrawf; Taniodd ddau farbeciw tafladwy, gan osod un yn uniongyrchol ar y tywod, ac un arall wedi'i godi 40mm oddi arno. Pan fesurodd y tywod o dan y cyntaf, cofnododd dymheredd o 244°. Cadwodd y barbeciw a godwyd o'r tywod ef yn agos at y tymheredd amgylchynol o dan yr amodau a brofwyd.

Ychwanegodd: “Roedd y pecynnu’n cynghori codi’r barbeciw o’r wyneb, ond nid oedd yn darparu unrhyw ffordd i wneud hynny, ac yn awgrymu lleoli rhai briciau yn y lleoliad yr oedd yn cael ei ddefnyddio.”

Roedd profiad Sam bron yn union yr un fath â phrofiad Melanie Holbrook, a oedd wedi ymweld â Bae Oxwich ar Benrhyn Gŵyr gyda'i gŵr.

Roedden nhw hefyd wedi defnyddio barbeciw tafladwy ac wedi cael gwared arno'n synhwyrol i'w wneud yn ddiogel.

Fodd bynnag, eiliadau'n ddiweddarach camodd hithau hefyd ar y tywod lle'r oedd y barbeciw wedi bod, gan deimlo poen ofnadwy ar unwaith o dan ei thraed.

Dywedodd: “Pan edrychais, roedd gwaelodion fy nhraed wedi llosgi’n felyn.

“Roedd gwres y barbeciw wedi mynd yn syth i’r tywod. Doedd gen i ddim syniad y gallai hynny ddigwydd.

“Tywalltodd fy ngŵr ddŵr dros fy nhraed a rhedeg am gymorth. Fe wnaethon nhw roi fy nhraed mewn cynhwysydd gyda dŵr oer a’m symud i’r cysgod gyda fy nhraed o dan ddŵr rhedegog nes i’r ambiwlans ddod.

“Es i i'r Adran Achosion Brys yn Ysbyty Treforys ac yna yng Nghanolfan y Llosgiadau. Roedd y croen ar fy nhraed wedi pothellu’n ddrwg ac roedd rhaid ei dynnu. Cefais wythnosau o driniaeth, gyda newidiadau rhwymynnau ac archwiliadau rheolaidd. Fyddwn i ddim yn dymuno’r boen honno i unrhyw un.

“Cymerodd wythnosau i’r croen ar fy nhraed wella a chymerodd tua phedwar i bum mis cyn i mi allu cerdded yn iawn eto ac rwy’n dal i gael rhywfaint o sensitifrwydd hyd yn oed nawr.”

Trwy siawns, roedd ffisiotherapydd BIP Bae Abertawe, David Fligelstone, gerllaw ar y traeth pan ddioddefodd Mrs Holbrook ei llosgiadau, ac roedd yn un o'r rhai a ddaeth i'w chynorthwyo.

Dywedodd: “Ar ôl gweithio fel achubwr bywyd RNLI ac yn ddiweddarach fel ffisiotherapydd yn yr Uned Llosgiadau yn Ysbyty Treforys, rydw i wedi gweld â’m llygaid fy hun yr effaith ddinistriol y gall yr anafiadau hyn ei chael.

“Yr hyn sy’n eu gwneud yn arbennig o bryderus yw bod y perygl yn aml yn anweledig – ar ôl i farbeciw tafladwy gael ei dynnu, gall y tywod oddi tano aros yn ddigon poeth i achosi llosgiadau difrifol am gryn amser.

“Mae’r anafiadau hyn yn gwbl ataliadwy. Gall gweithred syml, fel oeri’r tywod yn drylwyr â dŵr ar ôl tynnu barbeciw tafladwy, atal anafiadau difrifol, yn enwedig mewn plant. Yr haf hwn rydym am i bobl fwynhau ein traethau’n ddiogel wrth helpu i atal anafiadau y gellir eu hosgoi cyn iddynt ddigwydd.”

Dywedodd y llawfeddyg ymgynghorol Jeremy Yarrow fod adolygiad diweddar o ddata o'r Gronfa Ddata Anafiadau Llosgiadau Rhyngwladol (IBID) yn tynnu sylw at gynnydd pryderus a pharhaus mewn anafiadau tafladwy sy'n gysylltiedig â barbeciw dros yr ychydig flynyddoedd diwethaf.

Ychwanegodd: “Fel arbenigwyr gofal llosgiadau ar y rheng flaen yng Nghanolfan Llosgiadau a Llawfeddygaeth Blastig Cymru, rydym yn cyhoeddi apêl diogelwch cyhoeddus frys ynghylch perygl haf difrifol y gellir ei atal yn llwyr: anafiadau llosgiadau thermol a achosir gan farbeciws tafladwy ar ein traethau.

“Er bod llawer yn cysylltu barbeciws â fflamau agored, mae cyfran sylweddol o’r anafiadau difrifol rydyn ni’n eu trin yn yr ysbyty yn deillio o fagl anweledig: tywod wedi’i orboethi o dan y gril.

“Mae tywod yn amsugno gwres dwys o farbeciws tafladwy, gan gyrraedd tymereddau hyd at 400°C sy'n parhau am oriau ar ôl i'r uned barbeciw ei hun gael ei thynnu neu ei diffodd.

“I blentyn diarwybod sy’n rhedeg yn droednoeth neu rywun sy’n mynd ar y traeth oriau’n ddiweddarach neu’n anifail anwes, gall y perygl cudd hwn achosi llosgiadau dinistriol, trwch llawn, mewn ffracsiwn o eiliad.”

Er mwyn amddiffyn teulu a chyd-ddefnyddwyr y traeth, anogir pobl sy'n defnyddio barbeciws tafladwy i ddilyn tri arfer diogelwch hanfodol:

• Codwch y barbeciw oddi ar y tywod. Peidiwch byth â gosod barbeciw tafladwy yn uniongyrchol ar y traeth; codwch ef bob amser gan ddefnyddio cerrig, briciau, neu stondin bwrpasol i atal gwres rhag trosglwyddo i'r tywod oddi tano.
• Oerwch y barbeciw a'r tywod gyda dŵr. Ar ôl i chi orffen coginio, gorchuddiwch y barbeciw a'r tywod oddi tano yn drylwyr â dŵr y môr, gan sicrhau bod y ddaear yn hollol oer i'w chyffwrdd cyn gadael. Rydym yn rhybuddio'n gryf yn erbyn claddu barbeciws poeth neu farwor yn y tywod. Nid yw gorchuddio glo â thywod yn eu diffodd—mae'n gweithredu fel inswleiddiwr, gan droi'r tywod yn ffwrn gudd sy'n peri perygl i ddefnyddwyr traeth eraill ac anifeiliaid.
• Cael gwared ar y barbeciw wedi'i oeri yn ddiogel trwy ei roi mewn bin lludw poeth dynodedig neu ei gymryd adref gyda chi.

Os bydd damwain yn digwydd, mae cymorth cyntaf ar unwaith a chywir yn hanfodol i wella canlyniadau clinigol a lleihau dyfnder y llosg. Cofiwch y 3 pheth hyn:

• Oerwch y llosgiad o dan ddŵr rhedegog oer am o leiaf 20 munud (peidiwch â defnyddio iâ na menyn).
• Ffoniwch 999 mewn argyfyngau neu GIG 111 am gyngor clinigol—mae angen asesiad meddygol brys ar bob llosgiad tywod traeth mewn plant.
• Gorchuddiwch y clwyf yn llac gyda ffilm glynu glân i amddiffyn y croen sydd wedi'i ddifrodi.