Mwy o gymunedau wedi'u cefnogi trwy wasanaeth seicoleg arloesol

Mae gwasanaeth arloesol sydd â'r nod o gryfhau gwydnwch cymunedol o ran iechyd a lles corfforol a meddyliol yn cefnogi mwy o bobl ar draws Bae Abertawe.

Mae'r gwasanaeth seicoleg gymunedol yn darparu ymyrraeth gynnar i helpu i atal yr angen i bobl gael mynediad at gymorth clinigol.

Mae pob seicolegydd cymunedol yn ymgysylltu â'u cymuned i ddatblygu dealltwriaeth seicolegol o'r anghenion, yr asedau a'r ffactorau sy'n effeithio ar iechyd meddwl a lles trigolion.

Maent yn cysylltu â sefydliadau, gwasanaethau a thrigolion yn ardal eu clwstwr i ddeall beth sydd ar gael i bobl a beth y gellid adeiladu arno i wella lles.

Wedi'i lansio'n wreiddiol yng Nghydweithfa Clwstwr Lleol Cwmtawe (LCC), mae wedi ymestyn ers hynny i LCCs Afan, Iechyd y Bae, Iechyd y Ddinas, Llwchwr a'r Cymoedd Uchaf.

Mae Dr Jordanne Thomas (yn y llun) wedi ymgymryd â rôl seicolegydd cymunedol ar gyfer LCC Iechyd y Bae, sy'n cwmpasu ardaloedd gan gynnwys Sgeti, Uplands, Cila, y Mwmbwls, Gŵyr a champws y brifysgol.

“Pan ddechreuais i gyntaf, cyfarfûm â’n seicolegwyr cymunedol eraill, yn ogystal â rhai o wahanol fyrddau iechyd i ddeall mwy am y rôl,” meddai.

“Helpodd hynny fi i ddeall beth y gellir ei gyflawni drwy weithio gydag unigolion a thrwy bartneriaethau, i fynd i wraidd y ffactorau seicolegol sylfaenol sy’n bwydo i iechyd a lles meddyliol a chorfforol yn yr ardal honno, a oedd yn ddefnyddiol iawn.

“Rwyf wedi bod yn asesu ac yn casglu gwybodaeth am yr asedau allweddol sydd eisoes o fewn ardal Clwstwr Iechyd y Bae ac yn ceisio deall ble mae unrhyw anghenion heb eu diwallu.

“Rydw i wedi bod yn cysylltu â chynifer o bobl ag y gallaf a gwahanol sefydliadau a sectorau i gasglu gwybodaeth am yr hyn maen nhw'n ei gynnig, beth yw eu mentrau lles, ac yn y blaen.

“Rwyf hefyd eisiau mynd allan i wahanol bentrefi o fewn y clwstwr i weld pa gyfleusterau sydd yno a beth sydd ar gael yn y gymuned, fel ffordd o fapio’r ardaloedd hynny.”

Un thema a ddaeth i'r amlwg o fewn y clwstwr oedd yr angen am gefnogaeth ar gyfer iechyd meddwl a lles perinatal, gyda hyder isel, pryder a hwyliau isel wedi'u nodi fel rhai o'r problemau sy'n effeithio ar rieni yn yr ardal.

O ganlyniad, lansiwyd ymyrraeth grŵp lles emosiynol rhiant a baban fel ffordd o addysgu a chefnogi rhieni wrth iddynt addasu i fod yn rhieni.

Mae ymwelwyr iechyd o'r bwrdd iechyd wedi cael eu hyfforddi i gynnal y grwpiau sy'n cael gwybodaeth seicolegol, a gynhelir mewn lleoliadau cymunedol.

Ychwanegodd Jordanne: “Mae seicoleg gymunedol hefyd yn helpu i harneisio’r asedau yn y gymuned i ddiwallu anghenion pobl orau.

“Mae gweithio mewn partneriaeth yn rhan annatod o’r model ac yn y dyddiau cynnar hyn rydw i wedi mwynhau’r cyfle i bartneru â staff ymwelwyr iechyd, yr awdurdod lleol, addysg a’r trydydd sector.

“Rwyf hefyd wedi bod yn gweithio gyda staff Hwb Cymorth Cynnar yr awdurdod lleol i’w helpu i ddarparu cefnogaeth briodol i rieni maen nhw’n gweithio gyda nhw.

“Felly, os ydyn nhw'n sylwi bod pynciau neu gwestiynau penodol yn codi'n aml, gallant ddod ataf a gallwn feddwl mewn ffordd wybodus yn seicolegol am y gefnogaeth briodol, a gobeithio y gallant gefnogi'r rhieni hynny.

“Rwyf hefyd wedi cyfarfod â rhai o dimau mewngymorth yr ysgolion lleol i ddeall pa gefnogaeth maen nhw'n ei darparu ar gyfer lles rhieni.”

Nod cyffredinol y gwasanaeth yw atal a lliniaru gofid yn y gymuned a lleihau'r angen i bobl geisio cymorth gan wasanaethau drwy sicrhau bod cymunedau'n wydn ac yn gallu darparu cefnogaeth lle bo angen.

Ychwanegodd Jordanne: “Ein nod craidd ar gyfer y gwasanaeth yw atal ac ymyrraeth gynnar; i gefnogi cymunedau i feithrin eu gwydnwch fel y gallant bwyso ar ei gilydd a byw’n dda er gwaethaf heriau bywyd.

“Rydym eisiau i bobl fyw’n dda a heneiddio’n dda yn eu cymuned a manteisio ar eu perthnasoedd a’u hasedau.

“Un o’r ffactorau mwyaf dros hynny yw cysylltiad â pherthnasoedd a chael rhwydwaith cymorth cymdeithasol o amgylch unigolion sy’n helpu pobl i ffynnu.

“Rydym hefyd yn partneru â Phrifysgol Abertawe i werthuso’r gwasanaeth seicoleg gymunedol, sy’n bwysig i ni er mwyn sicrhau ei hirhoedledd a’i effeithlonrwydd a’i fod yn diwallu anghenion yr unigolion.”

Dywedodd Sharon Miller, Cyfarwyddwr Cyswllt y Grŵp Gwasanaeth ar gyfer gwasanaethau sylfaenol a chymunedol: “Mae gennym ni bum seicolegydd cymunedol yn gweithio o fewn y bwrdd iechyd yng Nghwmtawe, Afan, Iechyd y Bae, Iechyd y Ddinas, Llwchwr a’r Cymoedd Uchaf ac maen nhw'n ymwneud â 12 menter fawr.

“Mae hwn yn ddechrau gwych, ac rydym yn gobeithio adeiladu ar y gwaith hwn yn y dyfodol.”

Dywedodd Dr Sarah Collier, Pennaeth Seicoleg Bae Abertawe: “Rwy’n hynod falch o weld y gwasanaeth hwn yn parhau i dyfu ac o ddysgu’n uniongyrchol gan gymunedau am y ffactorau sy’n dylanwadu ar iechyd, lles a gwydnwch.

“Mae ein seicolegwyr cymunedol yn gweithio ochr yn ochr â thrigolion, partneriaid a sefydliadau lleol i ddatblygu dulliau wedi’u teilwra, sy’n wybodus yn seicolegol, sy’n adeiladu ar gryfderau cymunedol ac yn ymateb i anghenion lleol.

“Mae’r tîm yn dod â chyfoeth o arbenigedd y gellir ei rannu gyda chymunedau a sefydliadau partner i gefnogi gwell iechyd meddwl a lles ar gyfer y dyfodol.

“Mae wedi bod yn ysbrydoledig gweld y gwahaniaeth y gall y gwaith hwn ei wneud, o rieni’n nodi mwy o hyder a pherthnasoedd cryfach gyda’u plant, i unigolion yn teimlo’n fwy abl i gael mynediad at gyfleoedd cyflogaeth a chefnogaeth gymunedol.”