MBE i Dr Martin Rolles o Fae Abertawe yn Rhestr Anrhydeddau Pen-blwydd y Brenin

Er ei fod yn gweithio miloedd o filltiroedd i ffwrdd, daeth y llongyfarchiadau'n drwchus ac yn gyflym pan ddaeth y newyddion bod Dr Martin Rolles o Fae Abertawe wedi derbyn yr MBE.

Derbyniodd Dr Rolles, ymgynghorydd oncoleg glinigol yng Nghanolfan Canser De-orllewin Cymru yn Ysbyty Singleton, y wobr yn Rhestr Anrhydeddau Pen-blwydd y Brenin am ei wasanaethau i wyddoniaeth gofal iechyd a gofal canser.

“Mae hyn wir yn perthyn i bawb rydw i wedi gweithio gyda nhw dros yr 20 mlynedd diwethaf yn Ne Cymru, ac i’r holl wahanol bwyllgorau rydw i wedi bod yn aelod ohonynt,” meddai.

“Rydw i wedi bod yn ffodus iawn i weithio gyda chriw gwych o bobl a’r hyn rydyn ni wedi’i gyflawni, rydyn ni wedi’i gyflawni fel tîm.

“Rydym wedi dod â gwasanaethau canser yn Ne-orllewin Cymru i fyny i safonau cenedlaethol a safonau Ewropeaidd. Mae yna ffordd bell i fynd o hyd ond mae'n lle hyfryd i weithio.”

Mae Dr Rolles yn arbenigo mewn canser y pen a'r gwddf a chanser y croen nad yw'n melanoma. Ar ôl astudio sŵoleg ym Mhrifysgol Bryste, astudiodd feddygaeth ym Mhrifysgol Cymru.

Yn dilyn hyfforddiant arbenigol yn Wessex a chymrodoriaeth radiotherapi yng Nghanolfan Canser Vancouver, dychwelodd i Gymru yn 2006 i ymgymryd â swydd ymgynghorydd yn Abertawe.

Mae Dr Rolles yn cadeirio Pwyllgor Gwyddorau Iechyd Cymru, sy'n darparu cyngor meddygol gwyddonol annibynnol i Lywodraeth Cymru.

Mae hefyd yn cadeirio Grŵp Cyfeirio Clinigol Rhwydwaith Canser Cymru, a Grwpiau Cynghori Radiotherapi Proton a Moleciwlaidd Cymru Gyfan. Mae'n is-gadeirydd Cyngor Coleg Brenhinol y Radiolegwyr.

Mae'n credu'n gryf ym manteision ymchwil glinigol ac ar hyn o bryd mae'n brif ymchwilydd mewn treialon cenedlaethol ar gyfer canser y pen a'r gwddf a chanser y croen.

Does ganddo ddim syniad pwy a'i henwebodd a'r cyntaf iddo wybod am ei MBE oedd pan dderbyniodd lythyr cyfrinachol gan Swyddfa'r Cabinet ddau fis yn ôl.

Pan gyhoeddwyd y rhestr lawn o dderbynwyr, roedd Dr Rolles fwy na 5,000 milltir i ffwrdd, yn addysgu ar gwrs yn Kolkata yn India.

Mae Cwrs FRCR Caerdydd yn sefydliad annibynnol, dielw a redir gan oncolegwyr ymgynghorol a hyfforddeion uwch sydd wedi'u lleoli yng Nghanolfan Canser De-orllewin Cymru a Chanolfan Canser Felindre.

Wedi'i sefydlu ym 1986, mae'n ymroddedig i addysgu hyfforddeion oncoleg sy'n paratoi ar gyfer arholiad oncoleg glinigol FRCR terfynol Coleg Brenhinol y Radiolegwyr, sy'n ofynnol i ddod yn ymgynghorydd.

Lansiwyd y cwrs yn India yn 2019 a phedair blynedd yn ddiweddarach yn Hong Kong. Mae Dr Rolles wedi bod ar staff y cwrs ers 2006 ac wedi bod yn ymwneud yn agos â'i ddatblygiad parhaus a'i ehangu rhyngwladol.

“Mae’n waith caled ond yn hwyl iawn,” meddai Dr Rolles. “Ac rydym yn teimlo ein bod yn gwneud rhywbeth defnyddiol iawn.”

Ond er gwaethaf ei fod mor bell o adref, nid oedd dianc rhag newyddion ei MBE.

“Daeth un o’r bobl oedd yn India gyda mi o hyd iddo ac yna rhoddodd wybod i bawb. Dechreuais dderbyn negeseuon e-bost a negeseuon testun tra roeddwn i’n ceisio addysgu,” meddai. “Ac wrth gwrs mae fy mam wedi dweud wrth bawb yn ei llyfr cyfeiriadau.

“Mae bod yng nghanol y sylw braidd yn embaras ond mae derbyn y wobr yn braf iawn. Mae wedi dod fel syndod enfawr.”