Mae tîm canser y croen Bae Abertawe yn annog pobl i aros yn ddiogel rhag yr haul yr haf hwn

Mae tîm canser y croen dermatoleg Bwrdd Iechyd Prifysgol Bae Abertawe yn annog pobl i fwynhau'r heulwen yn ddiogel yr haf hwn a bod yn ymwybodol o arwyddion a symptomau canser y croen.

Gyda thywydd poeth iawn yn dangos ddim arwydd o wneud lle i amodau haf mwy traddodiadol Cymru ar hyn o bryd, mae'r tîm yn atgoffa pobl i gymryd gofal ychwanegol wrth dreulio amser yn yr awyr agored.

Gall mwy o amlygiad i ymbelydredd uwchfioled (UV) arwain at losg haul poenus, niwed hirdymor i'r croen a risg uwch o ddatblygu canser y croen.

Mae Claire French, gweithiwr cymorth gofal iechyd Macmillan gyda thîm canser y croen dermatoleg, yn gweithio ochr yn ochr â Dr Rupa Dave, arweinydd canser y croen, a'r tîm dermatoleg ehangach i gefnogi cleifion drwy gydol eu gofal.

“Mae canser y croen yn dod yn fwyfwy cyffredin, gyda nifer yr achosion yn parhau i gynyddu bob blwyddyn,” meddai Claire ar ran y tîm.

“Mae’n broblem sylweddol ledled Bae Abertawe a ledled Cymru. Dyna pam ei bod hi mor bwysig codi ymwybyddiaeth a helpu pobl i ddeall yr arwyddion a’r symptomau i edrych amdanynt.

“Nid yw bod yn ddiogel yn yr haul yn ymwneud ag osgoi’r awyr agored yn gyfan gwbl - mae’n ymwneud â deall y risgiau a chymryd camau syml i’ch amddiffyn eich hun.”

Tynnodd y tîm sylw hefyd at yr effaith barhaol y gall llosg haul ei chael, yn enwedig yn ystod plentyndod.

“Gall un llosg haul pothellog yn ystod plentyndod fwy na dyblu risg person o ddatblygu melanoma yn ddiweddarach mewn bywyd.

“Rydym yn dal i weld llawer o bobl â llosg haul difrifol, gan gynnwys croen coch llachar a phothelli. Gellir atal llawer o hyn trwy fwy o ymwybyddiaeth a gwell amddiffyniad rhag yr haul.”

Mae'r tîm yn argymell:

• Rhoi eli haul ar waith tua 20 munud cyn mynd allan.
• Ail-roi eli haul yn rheolaidd, yn enwedig ar ôl nofio neu chwysu.
• Osgoi amlygiad uniongyrchol i'r haul yn ystod oriau brig UV rhwng 11yb a 3yp.
• Chwilio am gysgod pryd bynnag y bo modd.
• Gwisgo dillad amddiffynnol, het lydan a sbectol haul.
• Defnyddio eli haul sbectrwm eang gydag SPF o leiaf 30.

Ychwanegodd Claire: “Dydyn ni ddim eisiau atal pobl rhag mwynhau eu hunain a gwneud y gorau o’r tywydd da pan fyddwn ni’n ei gael. Mae’n ymwneud yn syml â deall sut i amddiffyn eich hun tra byddwch chi yn yr awyr agored.”

Mae'r tîm hefyd yn annog pobl i ymgyfarwyddo â'u croen a cheisio cyngor meddygol os ydynt yn sylwi ar unrhyw newidiadau.

Gall arwyddion rhybuddio gynnwys:

• Newidiadau ym maint, siâp neu liw man geni neu friw sy'n bodoli eisoes.
• Cosi neu waedu.
• Ymddangosiad briw newydd.
• Unrhyw beth sy'n edrych yn amlwg yn wahanol i fannau geni neu farciau cyfagos ar y croen - a elwir yn aml yn arwydd yr "hwyaden fach hyll".

Dylai unrhyw un sy'n pryderu am newid i'w croen gysylltu â'u meddyg teulu. Mae canfod yn gynnar yn hanfodol ac, mewn llawer o achosion, gellir trin canser y croen a ddiagnosir yn gynnar trwy gael gwared ar y briw yr effeithir arno.