Mae gofal, carbon a chost yn parhau i fod wrth wraidd rolau cynaliadwy

YN Y LLUN: Elana Owen, Alexandra Strong a Sue West-Jones yw arweinwyr clinigol cynaliadwy'r bwrdd iechyd.

Mae tri chlinigwr sy'n cyflawni newid cynaliadwy ym Mae Abertawe ar fin parhau, gan fod eu hymdrechion gwyrdd yn cael effeithiau cadarnhaol ar ofal cleifion yn ogystal â lleihau ein hôl troed carbon a thorri costau.

Yn dilyn penodi tri arweinydd clinigol cynaliadwy yn 2023 – y tro cyntaf i’r bwrdd iechyd – mae Sue West-Jones, Elana Owen ac Alexandra Strong wedi bod yn arwain prosiectau sydd â chleifion a’r blaned wrth wraidd eu gwaith, ynghyd ag arbed adnoddau gwerthfawr.

Maent hefyd wedi annog a chefnogi cydweithwyr i wneud newidiadau yn eu hadrannau a datblygu prosiectau y gellid eu lledaenu ar draws y bwrdd iechyd.

Y llwyddiant diweddaraf yw newid ledled y bwrdd iechyd o gyffiau pwysedd gwaed untro i gyffiau y gellir eu hailddefnyddio – newid a fydd yn arbed dros 118 tunnell o garbon deuocsid cyfatebol (CO2e), sy'n cyfateb i 22 taith car o amgylch y byd bob blwyddyn. Bydd hefyd yn arbed dros £192,000 trwy ailddefnyddio offer.

YN Y LLUN: Mae Dr West-Jones yn gweithio yn Adran Achosion Brys Ysbyty Treforys.

Mae’r rolau newydd wedi bod mor llwyddiannus, sy’n cynnig amser pwrpasol iddynt ganolbwyntio ar gynaliadwyedd, nes bod y triawd wedi cytuno i barhau â’u cyfrifoldebau ychwanegol am flwyddyn arall.

Mae Dr West-Jones yn Ymgynghorydd yn Adran Achosion Brys (ED) Ysbyty Treforys.

Er gwaethaf gweithio mewn amgylchedd cyflym a heriol, mae hi'n credu bod syniadau a weithredwyd yn yr Adran Achosion Brys yn dangos bod newidiadau cynaliadwy yn bosibl hyd yn oed yn yr adrannau prysuraf.

Mae eu hymdrechion wedi cael eu gwobrwyo drwy gael statws efydd gan GreenED - fframwaith a ddatblygwyd gan y Coleg Brenhinol Meddygaeth Frys sy'n annog arferion cynaliadwy yn amgylcheddol o fewn arbenigedd meddygaeth frys.

Dywedodd Dr West-Jones: “Drwy gydol fy nwy flynedd gyntaf fel arweinydd clinigol cynaliadwy, gwnaed ymdrechion enfawr i ofalu am gleifion a’r blaned, sydd yn ei dro wedi arwain at arbedion ariannol.

“Mae agweddau a dealltwriaeth o’r angen am newid wedi cael eu helpu trwy addysgu staff a gweld llwyddiant prosiectau. Mae ymgysylltiad staff yr Adran Achosion Brys wedi bod yn galonogol.

“Mae addysg ynghylch cynaliadwyedd bellach yn cael ei rhoi i feddygon blwyddyn sylfaen un a dau a phob nyrs newydd.

“Yn yr Adran Achosion Brys rydym yn gweithio mewn amgylchedd prysur iawn, ond rwy'n teimlo, os gallwn orfodi newid cadarnhaol yn ein hadran, yna mae hyn yn rhoi anogaeth i wasanaethau eraill naill ai gymryd ein prosiectau yn eu ffordd neu eu gwaith eu hunain neu werthuso eu dulliau eu hunain a nodi unrhyw newidiadau posibl.

“Rydym wedi cyflawni llawer eisoes yn yr Adran Achosion Brys. Rydym wedi lleihau faint o ganwleiddio rydym yn ei ddefnyddio ac wedi lleihau ein defnydd o barasetamol mewnwythiennol. Rydym hefyd wedi newid i fath newydd o dwrnistrip sy'n well ar gyfer cysur cleifion, yn arbed gwastraff ac arian, ynghyd â chyflwyno bagiau Tiger ar gyfer gwastraff nad yw'n heintus.

“Mae’r newidiadau bach hyn i gyd wedi arbed hyd at £90,000 y flwyddyn. Pe bai’r weithred hon wedi’i graddio ar draws y sefydliad, byddai’n arbed symiau sylweddol o arian wrth wella gofal cleifion.

“O ystyried yr hyn rydyn ni eisoes wedi’i gyflawni, rydw i wir yn edrych ymlaen at gefnogi a gweld prosiectau’n dwyn ffrwyth yn y 12 mis nesaf.”

Alexandra Strong yw rheolwr Uned Ambiwlariaeth Niwroleg Jill Rowe - uned driniaeth a gweithdrefnau dydd i bobl ag amrywiaeth o anhwylderau niwrolegol gwahanol.

Mae'n cynnal ymchwiliadau fel tyllu meingefnol, asesiadau gwybyddol, cyfnewid plasma yn ogystal â thriniaethau gan gynnwys trwythiadau a phigiadau.

YN Y LLUN: Alexandra Strong.

Mae'r uned wedi bod yn rhan o dreial bagiau Tiger sy'n cael eu cyflwyno ar draws y bwrdd iechyd.

Defnyddir bagiau tiger ar gyfer gwastraff nad yw'n heintus fel clytiau, cadachau gwlyb, cynhyrchion misglwyf a rhwymynnau a gorchuddion. Maent yn golygu bod gwastraff bellach yn cael ei waredu mewn ffordd fwy cyfeillgar i'r amgylchedd gan eu bod yn cael eu hailgylchu a'u defnyddio fel tanwydd mewn odynnau sment, neu'n uniongyrchol i gyfleusterau trosi gwastraff.

Mae'r treial, mewn wardiau dethol ar draws ysbytai Treforys a Singleton, wedi gweld gwaredu bagiau Tiger y bwrdd iechyd yn codi o ddwy dunnell y mis hyd at 14. Gallai arbed hyd at £100,000 y flwyddyn ar ôl ei gyflwyno ledled y bwrdd iechyd.

Mae Alexandra hefyd wedi sefydlu cynllun Achredu Wardiau Gwyrdd newydd, sy'n cefnogi gwasanaethau o fewn y bwrdd iechyd i ddod yn fwy cynaliadwy.

Dywedodd Alexandra: “Fel un o’r arweinwyr clinigol dros gynaliadwyedd yn y bwrdd iechyd, mae gen i ddiddordeb yn sut y gallwn adeiladu ein gofal iechyd i fod yn gynaliadwy ar gyfer y dyfodol a bod yn rhagweithiol, yn hytrach nag yn adweithiol.

“Mae’r newid i fagiau Tiger wedi bod yn newid hawdd o fewn ein hadran oherwydd parodrwydd staff i fabwysiadu rheoliadau newydd a deall yr angen am newid.

“Yn fy rôl arweinydd clinigol cynaliadwy, rydw i wedi canfod bod staff yn wirioneddol awyddus ond nad oes gan rai o reidrwydd yr amser i ymchwilio a dilyn syniadau. Dyna le mae'r arweinwyr clinigol cynaliadwy yn dod i mewn ac yn helpu i symud y prosiectau a'r syniadau hynny ymlaen.

“Mae cael blwyddyn arall yn y rôl yn rhoi amser inni adeiladu ar y newidiadau a wnaed a helpu adrannau eraill i wneud yr un peth.

“Rydym wedi gwneud rhywfaint o gynnydd da gyda chyfnewid offer untro am gynhyrchion y gellir eu hailddefnyddio. Mae cynllun Achredu Wardiau Gwyrdd bellach ar waith, ac mae Uned Therapi Dwys Gwyrdd a Gofal Sylfaenol Gwyrdd eisoes ar waith, ac maent wedi bod yn llwyddiannus, felly mae hynny'n rhywbeth rwy'n edrych i'w ddatblygu ymhellach.

“Rwy’n credu bod dechrau gyda newidiadau bach, cynaliadwyedd a bod yn gost-effeithiol wrth ddarparu’r safon orau o ofal yn gyraeddadwy.”

Mae Dr Owen yn Anesthetydd Ymgynghorol wedi'i leoli yn Theatrau Ysbyty Treforys.

Mae hi wedi bod yn hanfodol wrth newid cyflenwad y bwrdd iechyd o ocsid nitraidd o'i system maniffold a'i bibellau i silindrau yn y man defnyddio.

Mae ocsid nitraidd, a elwir yn gyffredin yn nwy chwerthin, yn nwy meddygol a ddefnyddir ar draws y bwrdd iechyd gan wasanaethau fel theatrau, wardiau esgor ac adrannau achosion brys.

YN Y LLUN: Dr Owen.

Fodd bynnag, mae'n nwy tŷ gwydr pwerus – 300 gwaith yn fwy na charbon deuocsid.

Mae'r newid wedi'i weithredu yn Ysbytai Treforys a Chastell-nedd Port Talbot, gyda Singleton nesaf i wneud y newid.

Mae'r prosiect wedi bod yn un o'r prif lwyddiannau yn ei chyfnod fel arweinydd clinigol cynaliadwy.

Dywedodd Dr Owen: “Mae wedi bod yn galonogol gweld sut mae’r prosiect ocsid nitraidd wedi symud ymlaen. Mae’n lleihau ôl troed carbon y bwrdd iechyd yn sylweddol.

“Rydym hefyd wedi llwyddo i newid y weithdrefn o amgylch cleifion ifanc a chyffuriau poenladdwyr. Maent bellach yn cael paracetamol geneuol – ar ffurf hylif neu dabled – cyn iddynt fynd o dan anesthetig ac i'r theatr.

“Dangosodd prosiect fod paracetamol geneuol yn rhoi’r un lefel o leddfu poen pan oedd y claf yn deffro ar ôl llawdriniaeth ond, yn wahanol i fewnwythiennol, roedd yn sgorio llawer uwch o ran arbedion cost a bod yn fwy caredig i’r amgylchedd.

“Dyma rai enghreifftiau yn unig o’r gwaith rhagorol sy’n digwydd ym Mae Abertawe.

“Rydym yn sicr yn gwneud cynnydd. Mae llawer mwy o awydd am newid.”

“Mae llawer mwy o ddysgu a chydweithio trawsadrannol, sy’n gyffrous, yn galonogol ac yn bwysig iawn.”