Mae cynllun peilot Cartrefi Cynnes ac Iach yn dod â chymorth ynni a lles am ddim i drigolion Llansawel

YN Y LLUN: Amanda Davies, Rheolwr Gwella Gwasanaethau yn Fwrdd Iechyd Prifysgol Bae Abertawe; Fern Church, Kerry Bates a Stacey Mangan o Awel Aman Tawe, ynghyd ag Oonagh Gavigan, Rheolwr 'Cartrefi fel Gorsafoedd Pŵer'  yn Gytundeb Dinas Bae Abertawe.

Mae partneriaeth newydd yn dod â chymorth iechyd a thai at ei gilydd i helpu pobl yn Llansawel i aros yn gynhesach, lleihau eu costau ynni a gwella eu hiechyd a'u lles.

Mae Bwrdd Iechyd Prifysgol Bae Abertawe, Cyngor Castell-nedd Port Talbot a'r elusen ynni cymunedol Awel Aman Tawe yn cydweithio ar y cynllun peilot Cartrefi Cynnes ac Iach - rhaglen atal wedi'i thargedu sy'n cysylltu preswylwyr â chymorth ymarferol ac annibynnol am ddim.

Gall cartrefi oer, llaith neu anodd eu cynhesu effeithio ar lesiant corfforol a meddyliol pobl. Gallant gyfrannu at, neu waethygu, cyflyrau gan gynnwys problemau anadlu, clefyd y galon, arthritis a hwyliau isel. Amcangyfrifir bod tua 100,000 o bobl ar draws ardal Bae Abertawe yn byw mewn tlodi tanwydd.

Mae cynllun peilot Llansawel yn rhan o waith ehangach y Pwyllgor Cydweithredol Rhanbarthol a'r Economi Iechyd Rhanbarthol ar draws De-orllewin Cymru, gan ddod â phartneriaid ynghyd i fynd i'r afael â'r ffactorau ehangach sy'n dylanwadu ar iechyd a lles pobl, gyda ffocws penodol ar atal, anghydraddoldebau iechyd a helpu pobl i aros yn iach yn eu cymunedau. Nod y cynllun peilot yw helpu pobl i fyw mewn cartrefi cynhesach ac iachach a all wella eu cysur a'u lles bob dydd, gan leihau'r pwysau y gellir ei osgoi ar wasanaethau iechyd a gofal o bosibl.

Efallai y bydd preswylwyr yn gallu cael mynediad at gymorth gyda:

• ffyrdd ymarferol o arbed ynni a lleihau biliau cartref;
• dyled ynni, ymholiadau am filiau, tariffau ac ymdrin â chyflenwyr;
• grantiau a chynlluniau i wella effeithlonrwydd gwresogi ac ynni, yn amodol ar gymhwysedd;
• anwedd a llwydni;
• rheolyddion gwresogi a boeleri;
• cymorth brys, gan gynnwys talebau tanwydd mewn amgylchiadau cymwys;
• Taliadau Gwarant Allforio Solar ar gyfer aelwydydd â phaneli solar; a
• cymorth ariannol a chymorth teuluol ehangach.

Mae cymorth ar gael p'un a yw preswylwyr yn berchen ar eu cartref eu hunain, yn rhentu'n breifat neu'n rhentu gan gymdeithas dai, er y bydd y cymorth sydd ar gael yn dibynnu ar amgylchiadau unigol a chymhwysedd.

Mae'r cynllun peilot yn cyfuno cyfathrebu uniongyrchol â llwybrau cymunedol a gofal iechyd i gael cymorth. Bydd trigolion yn yr ardal darged yn derbyn gwybodaeth am y cynllun, tra bydd timau iechyd lleol a sefydliadau partner yn helpu i godi ymwybyddiaeth a chysylltu pobl â'r cymorth sydd ar gael.

O 19 Tachwedd, bydd gan Awel Aman Tawe bresenoldeb lleol yn Llyfrgell Llansawel bob dydd Iau hefyd, gan roi cyfle i drigolion siarad â chynghorydd ynni wyneb yn wyneb.

Dywedodd Amanda Davies, sy'n arwain y cynllun peilot Cartrefi Cynnes ac Iach ar gyfer Bwrdd Iechyd Prifysgol Bae Abertawe: “Gall lle mae rhywun yn byw cael effaith ddofn ar eu hiechyd. Nid problem tai yn unig yw cartref oer, llaith neu anfforddiadwy. Gall waethygu cyflyrau iechyd hirdymor, effeithio ar lesiant corfforol a meddyliol pobl a chyfrannu at bwysau mwy ar ein gwasanaethau iechyd.

"Gyda thua 100,000 o bobl yn cael eu hamcangyfrif yn profi tlodi tanwydd ar draws ardal Bae Abertawe, mae angen i ni weithredu'n gynharach a mynd i'r afael ag achosion afiechyd, yn hytrach na thrin y canlyniadau yn unig."

“Mae’r cynllun peilot hwn yn ymwneud â chyrraedd pobl yn gynnar a’u helpu i gael mynediad at gymorth ymarferol a all wneud gwahaniaeth gwirioneddol i’w bywydau bob dydd. Boed hynny’n gymorth gyda biliau ynni, cyngor ar gadw eu cartref yn gynnes neu gymorth i gael mynediad at grantiau, rydym am i bobl wybod bod cymorth ar gael.

“Rydym eisoes wedi gweld gwerth y gefnogaeth hon drwy’r gwaith mewnol y mae Awel Aman Tawe wedi bod yn ei ddarparu yn ein hysbytai acíwt dros yr ychydig fisoedd diwethaf. Mae cleifion, teuluoedd a staff wedi gallu cael mynediad at gyngor a chefnogaeth na fyddent efallai wedi gwybod amdanynt fel arall.

“Drwy adeiladu ar y llwyddiant hwnnw a gweithio gyda’n partneriaid, rydym bellach yn dod â’r gefnogaeth honno’n uniongyrchol i’r gymuned ac yn helpu pobl i aros yn iach yn eu cartrefi eu hunain.”

“Mae’r cynllun peilot hwn yn enghraifft ymarferol o atal ar waith. Drwy ddod ag arbenigedd iechyd, tai, llywodraeth leol a chymunedol ynghyd, a defnyddio ein gwybodaeth i ganolbwyntio cymorth lle gall wneud y gwahaniaeth mwyaf, gallwn helpu trigolion i gael mynediad at gartrefi cynhesach, biliau is a’r cymorth sydd ei angen arnynt i fyw’n dda.

Dywedodd Kerry Bates, Cynghorydd Ynni yn Awel Aman Tawe: “Gall ein tîm gefnogi preswylwyr gydag ymweliadau cartref am ddim a chyngor annibynnol.

“Rydym yn annog pobl yn Llansawel i ddod i siarad â ni yn Llyfrgell Llansawel neu gysylltu â’r tîm ynni’n uniongyrchol. Mae ystod eang o gymorth ymarferol ar gael, a gall hyd yn oed newidiadau cymharol fach wneud gwahaniaeth ystyrlon i gysur, biliau cartref a lles.

“Gall cartref cynhesach gyda biliau ynni is gyfrannu at iechyd gwell, a dyna’r hyn yr ydym yn ceisio’i gyflawni drwy’r cynllun peilot hwn.”

Dywedodd Oonagh Gavigan, Rheolwr Prosiect Cartrefi fel Gorsafoedd Pŵer yng Nghyngor Castell-nedd Port Talbot: “Mae’r cynllun peilot hwn yn dangos yr hyn y gellir ei gyflawni pan fydd partneriaid tai, iechyd a chymunedol yn cydweithio o amgylch anghenion trigolion. Rydym yn gwybod y gall gwneud cartref yn gynhesach ac yn fwy effeithlon o ran ynni fod â manteision ymhell y tu hwnt i’r adeilad ei hun, gan helpu i leihau biliau, gwella cysur a chefnogi iechyd a lles pobl.

“Mae Llansawel yn rhoi cyfle inni fabwysiadu dull ffocws, cysylltu trigolion â’r gefnogaeth sydd eisoes ar gael a dysgu beth sy’n gweithio. Rydym am i bobl leol wybod bod cymorth ymarferol am ddim ar gael ac nad oes rhaid iddynt lywio’r gwahanol opsiynau ar eu pen eu hunain.

Bydd yr hyn a ddysgwyd o'r cynllun peilot yn cael ei werthuso a'i rannu drwy'r Pwyllgor Rhanbarthol ar y Cyd i helpu i benderfynu a ellid efelychu'r dull mewn cymunedau eraill ledled De-orllewin Cymru.

Sut i gael cefnogaeth

Gall y tîm ynni ddarparu ymweliadau cartref am ddim a chyngor annibynnol:

Ffôn, neges destun neu WhatsApp: 07548 652275
Oriau agor: 8yb i 6yp, o ddydd Llun i ddydd Gwener
E-bost: arbedynni@awel.coop