Mae cyn-seren y Traitors yn dychwelyd i Ysbyty Treforys i ddiolch i'r ffisiotherapydd a'i helpodd i ailadeiladu ei fywyd

Mae cyn-gystadleuydd ar y sioe deledu boblogaidd The Traitors ar y BBC wedi dychwelyd i Ysbyty Treforys i ailuno â'r ffisiotherapydd a'i helpodd i wella o anafiadau a newidiodd ei fywyd a gafodd mewn damwain ffordd ddinistriol.

Dim ond 21 oed oedd Andrew Jenkins, a ymddangosodd yn ail gyfres The Traitors, pan gafodd anafiadau trychinebus mewn damwain ym mis Awst 1999. Treuliodd bedair wythnos mewn coma a derbyniodd driniaeth arbenigol yn Ysbyty Treforys.

Dros 26 mlynedd yn ddiweddarach, dychwelodd Andrew i Abertawe i gwrdd â Clare Ford, y ffisiotherapydd a chwaraeodd ran allweddol yn ei adsefydlu.

Gan ddisgrifio'r ymweliad fel un emosiynol iawn, dywedodd Andrew, o Lantrisant: "Roedd yn eithaf swreal cerdded yn ôl i fyny'r bryn i'r ysbyty.

"Mae'n lle arbennig iawn i mi. Dyma le cafodd fy mywyd ei achub. Mae'r bobl a ofalodd amdanaf, fel Clare, yn bwysig iawn i mi ac roeddwn i eisiau dod yn ôl a dweud diolch."

"Mae 26 mlynedd wedi mynd heibio ers i mi fod yma ddiwethaf. Mae gen i lawer o atgofion, rhai hapus a rhai anodd iawn."

"Pan ddeffrais o'r coma, doeddwn i ddim yn gwybod ble roeddwn i na beth oedd wedi digwydd. Roedd fy nheulu wedi cael gwybod bod siawns gref na fyddwn i byth yn eu hadnabod, yn cerdded, yn siarad nac yn defnyddio fy mreichiau a'm coesau eto."

"Un o'r pethau cyntaf a ddywedais oedd y byddwn i'n cerdded allan o'r ysbyty, a dyna'n union a wnes i."

Dioddefodd Andrew benglog wedi'i chwalu ac anaf difrifol i'w fraich a oedd angen llawdriniaeth ailadeiladu. Helpodd Clare ef i adennill cryfder a symudiad yn ei fraich yn ystod ei adferiad.

Nid dyma oedd yr ymweliad cyntaf i Andrew gyfarfod ag aelod o'r tîm a oedd yn rhan o'i ofal. Ddwy flynedd yn ôl, cyfarfu â'r Athro Hamish Laing, y llawfeddyg plastig ailadeiladu a wnaeth lawdriniaeth arno yn dilyn y ddamwain.

Dywedodd Andrew fod ailgysylltu â'r rhai a oedd yn rhan o'i driniaeth wedi ei helpu i ddod i delerau â thrawma'r ddamwain a cholli gyrfa rygbi addawol.

Dywedodd Clare: "Mae atgofion am rai cleifion yn aros gyda chi, ac rwy'n cofio Andrew yn glir iawn, hyd yn oed i lawr i'r union wely yr oedd ynddo.

"Er gwaethaf anafiadau helaeth i'w ben a'i benglog, roedd Andrew yn ffodus i beidio â dioddef anaf hirdymor i'r ymennydd. Tra roeddwn i'n helpu i adfer ei fraich, roedd hefyd yn codi ar ei draed eto."

"Er gwaethaf popeth yr oedd yn mynd drwyddo, roedd bob amser yn feddylgar ac yn gwrtais. Dydw i ddim yn synnu o gwbl ei fod bellach yn helpu eraill."

Tyfodd Andrew i fyny yn breuddwydio am gynrychioli Cymru mewn rygbi. Daeth y freuddwyd honno i ben pan gafodd ei anafu'n ddifrifol mewn damwain, wrth deithio adref o briodas.

Wrth gofio'r ddamwain, dywedodd: "Tarodd fy olwyn y palmant a throi'r car ar ei ochr. Cefais fy nhaflu trwy ffenestr y gyrrwr a'm llusgo ar hyd y ffordd."

"Pan gyrhaeddodd y gwasanaethau brys, roedden nhw'n meddwl i ddechrau fy mod i wedi marw."

Ar ôl triniaeth frys yng Nghasnewydd, trosglwyddwyd Andrew i Ysbyty Treforys, canolfan arbenigol ar gyfer niwrolawdriniaeth a llawdriniaeth blastig.

"Roedd hi'n agos iawn," meddai.

"Tra roedd hyn i gyd yn digwydd, cnociodd swyddog heddlu ar ddrws fy rhieni i ddweud wrthyn nhw beth oedd wedi digwydd. Mae fy mam yn dweud ei bod hi'n cofio'r noson honno bob dydd."

Cafodd Andrew lawdriniaeth frys a threuliodd wythnosau yn yr uned gofal dwys yn ymladd am ei fywyd. Er gwaethaf prognosis llwm, dysgodd gerdded eto'n raddol gyda chefnogaeth tîm yr ysbyty.

Wrth i'w adferiad corfforol fynd rhagddo, arhosodd effaith seicolegol y ddamwain gydag ef am flynyddoedd lawer.

"Roedd yr anafiadau corfforol yn erchyll, ond y trawma seicolegol oedd y peth anoddaf i mi.

"Dioddefais mewn distawrwydd am fwy nag 20 mlynedd. Cerddais o gwmpas gyda gwên ar fy wyneb ac roeddwn yn gwisgo mwgwd bob dydd."

Nid yn unig y daeth y ddamwain â diwedd ar uchelgeisiau chwaraeon Andrew ond gadawodd ef hefyd yn ei chael hi'n anodd ymdopi â'i hunaniaeth, ei hyder a'i hunanwerth.

Yn y pen draw, helpodd cwnsela ef i ddod i delerau â'r hyn yr oedd wedi'i golli a dod o hyd i bwrpas newydd wrth ysbrydoli eraill trwy ei brofiadau. Mae hefyd yn cefnogi sawl elusen, gan gynnwys yr elusen anafiadau i'r ymennydd Headway.

"Rwyf eisiau i bobl wybod y gallwch chi brofi trawma, byw gyda chreithiau, colli breuddwyd, cael trafferth gyda'ch iechyd meddwl a dal i drawsnewid eich bywyd," meddai.

"Ers The Traitors, rwy'n teimlo'n freintiedig iawn i gael platfform sy'n caniatáu i mi ysbrydoli pobl."

Wrth fyfyrio ar ei ddychweliad i Dreforys, ychwanegodd Andrew: "Newidiodd y bobl a ofalodd amdanaf yma fy mywyd. Mae dod yn ôl i ddiolch iddyn nhw a gweld Clare eto ar ôl yr holl flynyddoedd hyn yn golygu llawer iawn i mi."

I Clare, roedd gweld y bywyd y mae Andrew wedi'i adeiladu ers gadael Treforys yr un mor werthfawr.

"Mae'n hyfryd gweld pa mor bell y mae wedi dod," meddai. "Mae gwybod ei fod yn defnyddio ei brofiadau i helpu ac ysbrydoli eraill yn gwneud pawb a ofalodd amdano yn hynod falch."