Gweithio mewn partneriaeth i gefnogi rhyddhau

Yn y llun uchod: Tîm Ailalluogi Castell-nedd Port Talbot gyda'u gwobr. Yn y llun mae Jane Melton i'w gweld ar y chwith eithaf, Rheolwr Gwasanaethau Cymunedol Integredig Laura Turner, trydydd o'r chwith, a Caitlin Phillips, yn y canol. Hefyd yn yr ail o'r chwith mae Dermot Nolan, Cyfarwyddwr Grŵp Gwasanaeth Dros Dro ar gyfer Iechyd Meddwl ac Anableddau Dysgu a gyflwynodd y gwobrau.

Roedd prif weinyddes nyrsio Ann Newmano flaen ei hamser, gan gydbwyso gyrfa gofal iechyd â magu teulu yn y 1960au a'r 70au.

Yn adnabyddus ledled ardal Abertawe, darparodd y nyrs hyfforddedig, ac yn ddiweddarach y fydwraig - a oedd hefyd yn Gadeirydd Coleg Brenhinol y Bydwragedd yng Nghymru am sawl blwyddyn ac yn godwr arian angerddol ar gyfer yr Uned Gofal Dwys Newyddenedigol yn Ysbyty Singleton - ofal i filoedd o oedolion a babanod dros y blynyddoedd.

Felly, pan oedd angen y GIG arni yn ei blynyddoedd olaf, roedd yn briodol bod y gofal a ddarparwyd yn cefnogi dymuniad Ann i gynnal ei hannibyniaeth.

Roedd hyn yn caniatáu iddi fyw gartref yn Nhrebanos yng nghanol y teulu, ffrindiau a'r gymuned lle'r oedd hi'n perthyn.

Nawr mae'r Therapydd Galwedigaethol Caitlin Phillips a Thîm Ailalluogi ehangach Castell-nedd Port Talbot a wnaeth i hynny ddigwydd wedi derbyn Gwobrau Dewis Cleifion.

Ann Newman fel nyrs newydd gymhwyso ym 1964.
Credyd: Dr Jane Melton Fe'u henwebwyd gan ferch Ann, Dr Jane Melton, a fynychodd y digwyddiad yn Ysbyty Castell-nedd Port Talbot lle cawsant eu tystysgrifau.

Dywedodd: “Gan ddefnyddio ei harbenigedd mewn therapi galwedigaethol a’i gallu anhygoel i ddeall anghenion iechyd, gofal ac anghenion beunyddiol unigolyn, sefydlodd Caitlin becyn gofal gwych i’m mam.

“Roedd hyn yn cynnwys addasu’n gyflym i amgylchedd cartref mam, a’i galluogodd i ddychwelyd adref o’r ysbyty yn ddiogel, yn llwyddiannus, yn hapus ac mewn modd amserol.

“O ganlyniad, llwyddodd mam i adennill sgiliau a hyder a gwneud cymaint ag y gallai drosti ei hun.”

Roedd Ann wedi bod yn byw gyda myeloma, canser y gwaed, ers 2021 pan gafodd gwymp a difrodi nerf o dan ei braich. Cyfyngodd hyn ar yr hyn yr oedd hi'n gallu ei wneud drosto'i hun, a oedd yn rhwystredig i Ann a oedd yn annibynnol iawn, yn weithgar yn yr eglwys leol a chyda llawer o hobïau gan gynnwys gwau.

Ar ôl cael ei rhyddhau o Ysbyty Treforys, lle bu’n gweithio ar un adeg, ymwelwyd ag Ann yn ei chartref gan Caitlin, a gynhaliodd asesiad o’i hanghenion.

Mae'r tîm ail-alluogi yn darparu cefnogaeth tymor byr i helpu cleifion i adael yr ysbyty mewn modd amserol fel y gallant wella ac adennill eu hyder gartref. Eu nod yw cynnal eu hasesiad o fewn 48 awr i gael eu rhyddhau.

Yn ogystal ag addasiadau i'w chartref, gwnaeth Caitlin sicrhau hefyd bod Ann, mam i Jane a Lloyd, wedi cael mewnbwn gan ffisiotherapi, gan gynnwys sblintiau ac ymarferion, i'w helpu i adennill rhywfaint o swyddogaeth yn ei braich.

“Gwnaeth Mam rywfaint o gynnydd,” meddai Jane.

Ond ychwanegodd mai'r agwedd ar ofal a wnaeth y gwahaniaeth mwyaf oedd gallu Caitlin i wrando ar Ann a'i theulu ac i weithio mewn partneriaeth â nhw.

Cefnogwyd Ann Newman gan Dîm Ailalluogi Castell-nedd Port Talbot. Credyd: Dr Jane Melton Dywedodd Jane: “Fel teulu, rydym wedi ein plesio’n fawr gan hygyrchedd Caitlin, ei pharodrwydd i wrando, i weithio’n agos gyda gofalwyr teuluol, ei hymatebolrwydd a’i phroffesiynoldeb diddiwedd.

“Roedd ei gallu i gydlynu tîm ehangach hefyd yn amlwg ac roedd ei harbenigedd mewn newid dull i gyd-fynd â heriau a gyflwynir yn drawiadol. Mewn gwirionedd, roedd ein profiad cyfan o'r tîm ail-alluogi yn wych ac roedd effeithlonrwydd o'r fath yn rhoi sicrwydd ac yn gysur ar adeg anodd.”

Collodd Ann ei brwydr yn erbyn canser ar Hydref 26ain 2025, yn 82 oed.

Dywedodd Jane a John Williams, ffrind a phartner arbennig Ann, fod y gefnogaeth a gafodd Ann gan Caitlin a'r tîm wedi caniatáu iddi fyw fel y dymunai, ffaith sydd wedi rhoi cysur mawr iddynt.

Dywedodd Jane: “Cawsom ein clywed cymaint ag unrhyw beth arall ac roedd y tosturi a brofwyd gennym yn ein dal ni i gyd hyd y diwedd. Roedd yn brofiad pwerus ac yn fraint bod yn rhan o bartneriaeth wirioneddol yng ngofal mam.”

Dywedodd Laura Turner, Rheolwr Gwasanaethau Cymunedol Integredig: “Mae’n hyfryd i Caitlin a’r tîm dderbyn y gwobrau hyn, ond y boddhad mwyaf yw gwybod bod Ann wedi cael cefnogaeth i fyw fel yr oedd hi’n dymuno.

“Er y gall ysbyty deimlo’n ddiogel, yn enwedig ar ôl digwyddiad fel cwymp, mae tystiolaeth gref bod aros mewn gwely ar ôl i’r driniaeth ddod i ben mewn gwirionedd yn niweidio iechyd corfforol a meddyliol claf.

“Po gyntaf y gellir rhoi cynlluniau ar waith i ganiatáu i’r claf ddychwelyd adref, y cyntaf y gallant fynd yn ôl i’w hamgylchedd cyfarwydd, cysgu yn eu gwely eu hunain a gwneud pethau drostynt eu hunain os gallant.”

Ychwanegodd: “Rydym mor falch bod Ann a’i theulu wedi cael cysur yn hyn.”

Yn ogystal â Gwobrau Dewis Cleifion, mae Jane hefyd wedi diolch i'r nifer o weithwyr proffesiynol eraill a oedd yn rhan o ofal ei mam; yr holl staff yn Nhŷ Olwen, Dr Majid, Hematolegydd Ymgynghorol yn Ysbyty Singleton a Ward 11a, Cross Hands Care (gofal cymdeithasol), y Tîm Nyrsio Ardal a'r Meddyg Teulu yng Ngrŵp Gofal Sylfaenol Clydach a'r gwasanaeth therapi galwedigaethol yn Ysbyty Castell-nedd Port Talbot.

• Mae'r Gwobrau Dewis Cleifion yn nodwedd flynyddol o raglen cydnabod staff Bwrdd Iechyd Prifysgol Bae Abertawe ac fe'u dyfernir yn uniongyrchol o ganlyniad i enwebiadau cleifion a theuluoedd. Y tro hwn derbyniwyd mwy na 500 o enwebiadau gyda channoedd o wobrau wedi'u rhoi ar draws mwy na dwsin o ddigwyddiadau.