Gwaith saer, arfordir a chefn gwlad yn helpu cleifion i wella o anafiadau trawmatig i'r ymennydd

YN Y LLUN: Antony Watson, Helen Bankhead, Dr Alex Hamill, Dr Kelly Price a Hannah Jones o'r Gwasanaeth Anafiadau i'r Ymennydd Trawmatig.

Mae gwasanaeth ym Mae Abertawe yn manteisio i'r eithaf ar ei dirwedd i helpu cleifion i wella ar ôl anaf trawmatig i'r ymennydd.

Mae Therapyddion Galwedigaethol o fewn y Gwasanaeth Anafiadau Trawmatig i'r Ymennydd yn manteisio ar amgylchoedd Bae Abertawe i ddarparu cyfleoedd adsefydlu arloesol y tu hwnt i'r lleoliad clinigol.

O draethau'r rhanbarth i gefn gwlad odidog, ynghyd â bod yn greadigol yng ngweithdy pwrpasol y gwasanaeth, mae cleifion sydd wedi dioddef anaf trawmatig i'r ymennydd yn cymryd rhan mewn gweithgareddau ystyrlon, go iawn sydd wedi'u cynllunio i gefnogi eu hadsefydlu.

Mae'r gwasanaeth yn cynnig ystod o gefnogaeth niwro-adsefydlu wedi'i theilwra i anghenion clinigol a nodau personol unigolyn, a ddarperir trwy ymyriadau unigol a grŵp.

Mae'r tîm yn gweithio ochr yn ochr ag unigolion i gefnogi cyfranogiad cymunedol ac ail-ymgysylltu mewn rolau a gweithgareddau gwerthfawr, gan gynnwys dychwelyd i'r gwaith neu addysg, lle bo'n briodol. Maent yn cydnabod y rôl bwysig y gall cysylltiad â natur ei chwarae mewn adferiad a lles, ac mae cyfleoedd i ymgysylltu â mannau gwyrdd a glas wedi'u hymgorffori yn niwylliant ei wasanaeth, gan lywio eu dull o adsefydlu a chefnogi ansawdd bywyd.

Mae'r Gwasanaeth Anafiadau i'r Ymennydd Trawmatig wedi mynd â chleifion i brosiect Amaethyddiaeth â Chymorth Cymunedol Cae Felin sy'n seiliedig ar dir sy'n eiddo i'r bwrdd iechyd ger Ysbyty Treforys, ynghyd â rhedeg nifer o grwpiau gyda'r fenter gymdeithasol arobryn Down to Earth.

Mae cleifion hefyd wedi mwynhau reidio'r tonnau ym Mae Caswell yn y gorffennol diolch i bartneriaeth â Surfability UK. Maent hefyd wedi mynd ar y llethrau ym Mharc Gwledig Pen-bre trwy gysylltiad â Ski4All Wales.

YN Y LLUN: Niwroseicolegydd Clinigol Ymgynghorol Dr Samantha Fisher-Hicks.

Ochr yn ochr â chefnogi adsefydlu corfforol a gwybyddol, mae'r gweithgareddau'n hyrwyddo lles, yn helpu i leihau pryder a hwyliau isel trwy ymgysylltu mewn mannau gwyrdd a glas.

Mae wedi bod mor llwyddiannus nes bod nifer o gyn-gleifion wedi dychwelyd fel mentoriaid gwirfoddol gan dynnu ar eu profiad bywyd i gefnogi ac annog y rhai sy'n defnyddio'r gwasanaeth ar hyn o bryd.

Dywedodd Helen Bankhead, Therapydd Galwedigaethol Arbenigol Clinigol o fewn y Gwasanaeth Anafiadau Trawmatig i’r Ymennydd: “Ym Mae Abertawe, rydym yn y sefyllfa ffodus o fod wedi’n hamgylchynu gan draethau hardd ac amaethyddiaeth syfrdanol.

“Fel gwasanaeth, rydym am wneud y gorau o’r adnoddau hyn i gefnogi adferiad ein cleifion mewn ffyrdd ystyrlon a diddorol.

“Yng Nghae Felin, mae cleifion yn cymryd rhan mewn gweithgareddau grŵp fel plannu hadau, cynaeafu cnydau a gweithio yn y polytunnel, mae'r tasgau wedi'u haddasu i anghenion a galluoedd pob person. Rydym hefyd yn cynnal Grŵp Garddio yn ein gwasanaeth o fewn tiroedd Ysbyty Treforys. Sefydliadau Trydydd Sector eraill yr ydym yn gweithio gyda nhw yw Down to Earth - elusen gymunedol sy'n darparu cyfleoedd i unigolion ddatblygu hyder, annibyniaeth, lles a sgiliau galwedigaethol trwy weithgareddau awyr agored ymarferol a dysgu â chymorth sy'n caniatáu i gleifion wneud pethau fel eco-adeiladu, crefftau gwyllt a heriau antur.

“Mae ein partneriaeth â Surfability UK yn helpu ein cleifion i brofi manteision therapiwtig yr amgylchedd arfordirol wrth gymryd rhan mewn gweithgaredd newydd a heriol yn aml. Mae syrffio yn darparu cyfleoedd i feithrin hyder, gwydnwch ac ymgysylltu mewn adsefydlu ystyrlon yn y gymuned. I'r rhai sy'n profi anawsterau gyda chydbwysedd, cydlyniad, symudedd neu wendid, mae'r gweithgaredd wedi parhau i fod yn hygyrch oherwydd yr offer addasol arbenigol a'r gefnogaeth a ddarperir.

“Rydym hefyd yn rhedeg gweithdai gwaith coed/ailgylchu mewnol gan ddefnyddio pren a geir o amgylch safle'r ysbyty ac a gesglir o draethau lleol. Mae cleifion yn creu amrywiaeth o eitemau tymhorol wedi'u crefftio â llaw fel coed Nadolig ceirw a phren drifft, gan roi dull cynaliadwy inni o'n hadsefydlu.

“Mae cleifion yn cymryd rhan mewn amrywiaeth o weithgareddau y gellir eu gwneud yn annibynnol, gyda chefnogaeth un-i-un, neu fel rhan o grŵp.”

Ychwanegodd Helen: “Fel therapyddion galwedigaethol, rydym yn dysgu llawer am ein cleifion trwy gymryd rhan mewn gweithgareddau yn y byd go iawn. Mae'r prosiectau'n ein helpu i ddeall yn well effaith yr anaf i'r ymennydd ar swyddogaeth bob dydd, gan ganiatáu inni arsylwi meysydd fel cof, sylw, risg a barn diogelwch, datrys problemau a sgiliau trefnu, mewnwelediad i'w hanawsterau a sut mae'r person yn dilyn cyfarwyddiadau ac yn ymateb i adborth.

YN Y LLUN: Mae Gail Rogers wedi gweithredu fel mentor i gleifion yn y Gwasanaeth Anafiadau i'r Ymennydd Trawmatig.

“Rydym yn ystyried ffactorau megis goddefgarwch yr unigolyn i ofynion yr amgylchedd, rhyngweithio ag eraill, y gallu i ymdopi â thasgau heriol, a rheoli blinder. Yn ogystal, mae'r gweithgareddau hyn yn ein galluogi i asesu agweddau corfforol ar weithrediad – gan gynnwys golwg, swyddogaeth dwylo, cydlyniad a chydbwysedd – a all fod yn anodd eu hasesu drwy ddefnyddio asesiadau safonol yn unig. Mae hyn yn golygu bod gweithgareddau sy'n perthyn i fywyd go iawn yn elfen werthfawr o'r broses asesu.

“Yn aml, gall y rhain fod ymhlith yr agweddau mwyaf anablu ond llai mesuradwy ar anaf i’r ymennydd a all gael effaith sylweddol ar y canlyniad hirdymor os na chânt eu datrys.

“Fel gwasanaeth rydym yn hynod falch o’r effaith gadarnhaol y mae’r gweithgareddau hyn yn ei chael ar ein cleifion a’r bwrdd iechyd. Mae cymryd rhan mewn prosiectau ystyrlon yn annog ymgysylltiad, yn lleihau unigedd cymdeithasol ac yn cefnogi unigolion i ailadeiladu hyder a datblygu ymdeimlad o bwrpas yn dilyn eu hanaf. Gall y gweithgareddau hyn ddarparu llwybrau gwerthfawr i integreiddio cymunedol, cyflogaeth neu waith gwirfoddol.

“Nod ein gwasanaeth yw helpu pobl i ailadeiladu eu bywydau yn dilyn anaf i’r ymennydd drwy ganolbwyntio ar gryfderau’r unigolion, cefnogi ymgysylltiad ystyrlon a darparu cefnogaeth i gyflawni canlyniadau sy’n gynaliadwy yn y tymor hir.

“Mae ein dull o weithredu wedi’i seilio ar y ddealltwriaeth nad yw adsefydlu’n ymwneud yn unig â goresgyn canlyniadau anaf, ond hefyd â helpu pobl i ailadeiladu bywydau boddhaus ac ystyrlon.”