Neidio i'r prif gynnwy

Cleifion i gymryd rhan mewn astudiaeth achub bywyd

Ceri Battle

Bydd cleifion yn cael eu recriwtio ar gyfer astudiaeth ymchwil sy'n ceisio gwella'r ffordd y mae pobl ag anafiadau gall peryglu eu fywyd yn cael eu trin.

Dyma gam diweddaraf prosiect parhaus dan arweiniad ffisiotherapydd ymgynghorol Ysbyty Treforys, Dr Ceri Battle, ac mae'n canolbwyntio ar bobl sydd wedi'u hanfon adref o adrannau brys ar ôl anafu eu hasennau.

Er y gall yr anafiadau i'r frest eu hunain fod yn gymharol fach, gallant arwain at gymhlethdodau difrifol a allai fod yn angheuol.

Yn aml nid yw'r cymhlethdodau hyn yn dod i'r amlwg am sawl diwrnod, gan arwain at bobl yn dychwelyd i'r ysbyty fel achosion brys.

Mae Dr Battle (yn y llun uchod ac isod ar y chwith ) wedi bod yn gweithio ar y prosiect am fwy na degawd. Mae hi eisoes wedi datblygu teclyn diagnostig yn seiliedig ar ffactor risg a all nodi pa gleifion sydd fwyaf mewn perygl o ddatblygu cymhlethdodau.

Nawr mae Dr Battle wedi derbyn Cymrodoriaeth Ymchwil Iechyd pum mlynedd, gwerth bron £280,000, gan Ymchwil Iechyd a Gofal Cymru

“Mae llawer o gleifion yn mynd i’r Adran Achosion Brys i gael help pan fyddant wedi brifo eu hasennau,” meddai. “Mae cyfran fawr o’r cleifion hyn yn bobl oedrannus, eiddil sydd wedi cwympo.

“Mae mwy na dwywaith cymaint o bobl yn cwympo ac yn brifo eu hasennau na’r rhai sy’n torri eu clun. Fodd bynnag, mae llawer llai yn hysbys am y bobl sy'n brifo eu hasennau a sut orau i'w rheoli.

“Os ydyn nhw'n cael eu hanfon adref yn uniongyrchol o'r ED, mae disgwyl iddyn nhw reoli eu hanaf ar eu pennau eu hun. Yn aml gall hyn olygu bod angen iddynt fynd yn ôl at ED neu at eu meddyg teulu.

“Os ydyn nhw'n cael haint ar y frest neu niwmonia, gall hyn arwain at arhosiad hir yn yr ysbyty, neu gall fod yn angheuol hyd yn oed.”

Ceri Battle Dywedodd Dr Battle fod yr astudiaeth yn anelu at ddatblygu canllawiau safonol i helpu i ofalu am gleifion sy'n cael eu rhyddhau gartref yn uniongyrchol, gan nad oedd yr un yn bodoli ar hyn o bryd.

Mae'r gwaith cyffredinol yn cynnwys pedair astudiaeth. Am y cyntaf, cynhelir arolwg gyda chlinigwyr ledled y DU i ddeall sut maen nhw'n rheoli cleifion o'r fath.

Ar gyfer yr ail, bydd data dienw'r GIG ar gleifion ag anafiadau wal y frest yn cael eu hystyried. Bydd yn edrych i mewn i'r tebygrwydd a'r gwahaniaethau rhwng pobl ag anafiadau a gafodd eu rheoli gartref.

Bydd y rhain yn cynnwys eu hoedran; difrifoldeb eu hanaf; a oedd ganddynt gyflyrau presennol ar y frest; a roddwyd cyffuriau lleddfu poen iddynt ac a oedd y rhain yn helpu; ac a gawsant eu derbyn i'r ysbyty yn y pen draw.

Yn y drydedd astudiaeth, bydd cleifion a chlinigwyr yn cael eu cyfweld. Dywedodd Dr Battle: “Byddwn yn cyfweld â chyn-gleifion sydd wedi brifo eu hasennau yn y gorffennol a’r clinigwyr ED sy’n rheoli’r cleifion hynny i ddarganfod beth sy’n bwysig i’r ddau grŵp, o ran pa arweiniad sydd ei angen

“Byddwn yn darganfod gan y cleifion beth roedden nhw'n meddwl oedd yn gweithio a beth wnaethon ni ddim rhoi cyngor iddyn nhw.

“Rydyn ni’n cymryd bod angen cyngor arnyn nhw ar anadlu’n ddwfn a rheoli poen, ond mae cymaint o bethau arall y mae angen eu hystyried.

“Mae llu o gleifion yn cael eu rhyddhau ac nid ydym byth yn eu gweld eto. Efallai y byddan nhw'n dal i gael poen ar ôl chwe mis. Efallai nad ydyn nhw'n gwybod pryd y gallant ddychwelyd i'r gwaith, neu pryd y gallant yrru eto, ac ati. ”

Yn y bedwaredd astudiaeth a'r olaf, bydd y cleifion, y clinigwyr a'r tîm ymchwil yn dod ynghyd i ysgrifennu'r canllawiau, yn seiliedig ar yr holl wybodaeth a gasglwyd yn ystod y tair astudiaeth gyntaf.

Mae Dr Battle wedi derbyn Cymrodoriaeth Ymchwil Iechyd gwerth £278,768 gan Ymchwil Iechyd a Gofal Cymru.

Mae'r cymrodoriaethau'n cefnogi clinigwyr i ddod yn ymchwilwyr annibynnol trwy arwain a gwneud ymchwil o ansawdd uchel.

Mae'n cynnig cyllid rhan-amser dros bum mlynedd, a fydd yn cefnogi Dr Battle i gyflawni'r pedair astudiaeth ac unrhyw hyfforddiant sydd ei angen arni i gyflawni hyn.

“Yn y pen draw, byddaf yn dod yn ymchwilydd annibynnol ond byddwn yn cael prosiect da iawn a fydd o fudd i gleifion hefyd,” ychwanegodd.

Dywedodd Michael Bowdery, Pennaeth Rhaglenni Ymchwil Iechyd a Gofal Cymru, fod safon y ceisiadau am y cymrodoriaethau wedi bod yn uchel iawn.

“Rydym yn falch o’r amrywiaeth o ddyfarniadau yr oeddem yn gallu eu gwneud, a bydd pob un ohonynt yn cyflwyno tystiolaeth ddefnyddiol ar draws ystod o feysydd blaenoriaeth iechyd a gofal cymdeithasol,” meddai.

“Bydd buddsoddi yn yr ymchwil hon, a'r ymchwilwyr sy'n ymgymryd ag ef, yn cyfrannu at iechyd a ffyniant yng Nghymru.”